Thế nào là tiền giả và tiền thật? Cách phân biệt tiền thật và tiền giả. Cách nhận biết tiền giả 500k, 200k. Cách soi tiền giả. Cách kiểm tra tiền giả bằng điện thoại.
Dù các dịch vụ thanh toán trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến, nhưng tiền mặt vẫn là một phần quan trọng không thể thiếu trong các giao dịch kinh doanh hàng ngày. Tuy nhiên, việc sử dụng tiền mặt có thể tiềm ẩn rủi ro gặp phải tiền giả cho người sử dụng. Bài viết dưới đây của Anpha sẽ chia sẻ cho bạn các cách phân biệt tiền thật và tiền giả, giúp bạn có thể tránh được lừa đảo và bảo vệ tài sản của mình.
Tiền thật là gì? Tiền giả là gì?
Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 87/2023/NĐ-CP, tiền thật và tiền giả được hiểu như sau:
- Tiền thật (tiền Việt Nam) là tiền giấy hoặc tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành và được sử dụng làm phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định của pháp luật;
- Tiền giả là vật phẩm có 1 mặt hoặc 2 mặt mô phỏng theo kích thước, hình ảnh, màu sắc, hoa văn của tiền thật, không có hoặc giả mạo các đặc điểm bảo an của tiền thật, không phải do Ngân hàng Nhà nước phát hành hoặc là tiền thật nhưng bị thay đổi, cắt ghép, chỉnh sửa để tạo ra tờ tiền có mệnh giá khác so với nguyên gốc.
Theo quy định tại Điều 17 và Điều 18 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan duy nhất có quyền quyết định việc thiết kế, tổ chức in ấn và phát hành tiền giấy, tiền kim loại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
>> Tìm hiểu thêm: Các loại ngân hàng ở Việt Nam.
Các cách phân biệt tiền thật và tiền giả
Năm 2003, Ngân hàng Nhà nước chính thức phát hành tiền polymer nhằm nâng cao chất lượng, độ bền và khả năng chống làm giả. Tuy nhiên, tình trạng làm giả tiền polymer vẫn xảy ra với các thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Để kiểm tra tiền giả mà không cần dùng đến thiết bị chuyên nghiệp, bạn có thể dùng tay hoặc mắt thường để kiểm tra các đặc điểm bảo an để nhận biết.
Dưới đây là 6 cách phân biệt tiền giả và tiền thật dựa theo khuyến cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và kinh nghiệm thực tế cho bạn tham khảo:
1. Kiểm tra chất liệu polymer in tiền
Trước tiên, chất liệu in tiền là yếu tố đầu tiên có thể dễ dàng cảm nhận nhất thông qua việc tiếp xúc trực tiếp. Cụ thể:
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
- Được in trên chất liệu polymer
- Độ đàn hồi cao
- Độ bền cao
|
- Được in trên chất liệu nilon
- Độ đàn hồi kém
- Độ bền kém hơn tiền thật
|
➧ Tiền thật được in trên chất liệu polymer, có độ đàn hồi tốt, độ bền cao. Cụ thể:
- Về độ đàn hồi: Với tiền thật, khi bạn nắm gọn tờ tiền trong lòng bàn tay sau đó mở ra, tờ tiền có thể tự trở về trạng thái ban đầu như trước khi bị nắm;
- Về độ bền: Tiền polymer thật rất khó bị rách khi bạn kéo hoặc xéo nhẹ và khó bị bai giãn.
➧ Tiền giả thường được in trên chất liệu nilon, độ đàn hồi và độ bền kém. Cụ thể:
- Về độ đàn hồi: Khi bị nắm gọn trong lòng bàn tay sau đó mở ra, tiền không làm bằng chất liệu polymer sẽ bị nhăn nhúm, khó trở về trạng thái ban đầu;
- Về độ bền: Tiền giả có thể bị bai giãn do lớp nền nilon chất lượng kém, có thể bị rách khi kéo hoặc xéo nhẹ ở cạnh tờ tiền.
2. Soi tờ tiền trước nguồn sáng, kiểm tra hình bóng chìm và hình định vị
Khi soi tờ tiền trước nguồn sáng mạnh (như đèn flash điện thoại, bóng đèn…), bạn có thể kiểm tra hình bóng chìm và hình định vị để kiểm tra thật giả:
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
- Hình bóng chìm được nhìn thấy rõ ở 2 mặt của tờ tiền, đường nét tinh xảo, sáng rõ
- Hình định vị khớp khít tạo thành hình ảnh hoàn chỉnh, các khe trắng đều nhau
|
- Hình bóng chìm chỉ là hình mô phỏng, không có các chi tiết in tinh xảo, không sáng rõ như tiền thật
- Hình định vị không khớp khít, các khe trắng không đều nhau
|
➧ Hình bóng chìm ở bên trái mặt trước và bên phải mặt sau tờ tiền như sau:
- Mệnh giá 10.000đ hình bóng chìm là hình ảnh chùa Một Cột;
- Mệnh giá 20.000đ đến 500.000đ là ảnh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh.
➧ Hình định vị của tiền polymer có vị trí như sau:
- Mệnh giá 10.000đ và 20.000đ: Hình định vị nằm ở phía trên bên trái mặt trước hoặc phía trên bên phải mặt sau tờ tiền;
- Mệnh giá 50.000đ đến 500.000đ: Hình định vị nằm ở phía trên bên phải mặt trước hoặc phía trên bên trái mặt sau tờ tiền.
3. Vuốt nhẹ mặt trước tờ tiền, kiểm tra các chi tiết in nổi
Chi tiết in nổi là một trong những đặc điểm bảo an của tờ tiền polymer mà bạn cũng có thể dễ dàng cảm nhận và phân biệt khi tiếp xúc bằng tay. Cụ thể:
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
|
Khi vuốt tờ tiền sẽ cảm nhận được độ nổi, độ nhám ráp của nét in
|
Khi vuốt tờ tiền cảm giác trơn lì hoặc gợn tay nhưng không có độ nổi, nhám ráp như tiền thật
|
Các chi tiết in nổi bạn có thể kiểm tra bao gồm:
- Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh;
- Hình ảnh Quốc huy Việt Nam;
- Mệnh giá tiền được in nổi bằng chữ và số;
- Dòng chữ “CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM”.
4. Chao nghiêng tờ tiền, kiểm tra mực đổi màu (OVI), dải iriodin
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
|
Khi chao nghiêng tờ tiền, có thể quan sát thấy:
- Mực đổi từ màu vàng sang màu xanh lá cây hoặc ngược lại
- Dải iriodin lấp lánh ánh kim, trên dải có số mệnh giá tiền hoặc hoa văn
|
Khi chao nghiêng tờ tiền, có thể quan sát thấy:
- Không đổi màu hoặc có đổi màu nhưng không đúng màu như tiền thật
- Không có dải iriodin hoặc có dải iriodin được làm giả nhưng không lấp lánh như tiền thật
|
➧ Mực đổi màu: Dấu hiệu bảo an này chỉ có trên tiền polymer mệnh giá 500.000đ, 200.000đ và 100.000đ, cụ thể:
- Mệnh giá 500.000đ và 200.000đ: Ở phía dưới, bên trái;
- Mệnh giá 100.000đ: Ở phía trên bên phải mặt trước của tờ tiền.
Các ký hiệu được làm theo công nghệ mực đổi màu
➧ Dải iriodin là dải màu vàng chạy dọc tờ tiền và chỉ có ở các mệnh giá 500.000đ, 200.000đ, 100.000đ, 20.000đ và 10.000đ.
Vị trí của dải iriodin như sau:
- Mệnh giá 500.000đ, 200.000đ, 20.000đ và 10.000đ: Đặt tại mặt sau tờ tiền;
- Mệnh giá 100.000đ: Đặt tại mặt trước tờ tiền.
5. Kiểm tra yếu tố hình ẩn (DOE) trong cửa sổ nhỏ
Khi kiểm tra các đặc điểm và yếu tố bảo an trên mà bạn chưa chắc chắn được đó là tiền giả thì có thể kiểm tra thêm yếu tố hình ẩn trên tờ tiền đối với 4 mệnh giá 500.000đ, 200.000đ, 100.000đ và 50.000đ.
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
|
Nhìn thấy hình ảnh cửa sổ nhỏ hiện lên xung quanh nguồn sáng
|
Không có yếu tố hình ẩn trong cửa sổ nhỏ
|
Cửa sổ nhỏ là chi tiết nền nhựa trong suốt, đặt tại phía trên bên trái mặt trước hoặc phía trên bên phải mặt sau tờ tiền.
Cách kiểm tra: Đưa cửa sổ nhỏ tới gần sát mắt, nhìn xuyên qua cửa sổ tới nguồn sáng phù hợp như bóng đèn sợi đốt hoặc đèn flash điện thoại sẽ nhìn thấy hình ảnh hiện lên xung quanh nguồn sáng. Trường hợp tờ tiền cũ, cửa sổ nhỏ có nhiều vết xước thì có thể ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh.
6. Dùng kính lúp, đèn cực tím để kiểm tra yếu tố phát quang, chữ in siêu nhỏ
Ngoài các cách trên, bạn có thể sử dụng kính lúp hoặc đèn cực tím để kiểm tra chữ siêu nhỏ trên dây bảo hiểm và các chi tiết phát quang trên tờ tiền.
|
Tiền thật
|
Tiền giả
|
- Nhìn rõ dòng số lặp đi lặp lại hoặc dòng chữ được in siêu nhỏ, sắc nét
- Thấy rõ cụm số mệnh giá in bằng mực không màu phát quang
- Số sêri dọc màu đỏ phát quang màu vàng cam hoặc số sêri ngang màu đen phát quang màu xanh lơ
|
- Không có dòng chữ siêu nhỏ hoặc có nhưng dòng chữ, số không sắc nét, khó đọc
- Không có mực không màu phát quang hoặc có làm giả nhưng phát quang yếu
- Số sêri không phát quang hoặc có phát quang nhưng không giống như ở tiền thật
|
Trong đó:
- Dòng chữ siêu nhỏ có thể là: “NHNNVN” hoặc “VN” hoặc “số mệnh giá tiền” lặp đi lặp lại;
- Mực không màu phát quang chính là cụm số mệnh giá của tờ tiền được in bằng mực không màu, chỉ nhìn thấy được khi soi dưới đèn cực tím;
- Số sêri phát quang chính là dãy số sêri dọc và ngang trên tờ tiền.
Các đặc điểm cơ bản của tiền polymer Việt Nam
Đơn vị tiền tệ của Việt Nam là “đồng”, ký hiệu là “đ”, mã tiền tệ theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 4217 là “VND”. Tiền do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát hành là đồng tiền pháp định và được dùng làm phương tiện thanh toán không hạn chế trong lãnh thổ Việt Nam.
Các mệnh giá tiền giấy chất liệu polymer của Việt Nam gồm: 500.000đ, 200.000đ, 100.000đ, 50.000đ, 20.000đ, 10.000đ.
1. Nội dung trên tờ tiền polymer Việt Nam
Mặt trước tờ tiền bao gồm:
- Hình ảnh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh;
- Quốc huy;
- Dòng chữ “CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM”;
Mặt sau tờ tiền bao gồm:
- Dòng chữ “NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM”;
- Mệnh giá tờ tiền bằng số và chữ;
- Hình ảnh phong cảnh hoặc công trình kiến trúc lịch sử, văn hóa;
- Hình hoa văn trang trí.
2. Các đặc điểm bảo an cơ bản của tiền polymer Việt Nam
Để phân biệt tiền thật và tiền giả, bạn cần nắm rõ 12 đặc điểm bảo an cơ bản của tiền Việt Nam gồm:
- Hình bóng chìm;
- Dây bảo hiểm;
- Hình định vị;
- Yếu tố in lõm (nét in nổi);
- Mực đổi màu - OVI;
- Hình ẩn nổi;
- Dải iriodin (dải màu vàng chạy dọc, lấp lánh);
- Cửa sổ lớn có số mệnh giá tờ tiền được dập nổi;
- Cửa sổ nhỏ có yếu tố hình ẩn - DOE;
- Mảng chữ siêu nhỏ;
- Mực không màu phát quang khi soi dưới đèn cực tím;
- Số sêri phát quang khi soi dưới đèn cực tím.
Lưu ý:
Đặc điểm bảo an của các mệnh giá khác nhau được thiết kế khác nhau về vị trí, hình dạng.
Dưới đây là đặc điểm bảo an của từng mệnh giá tiền polymer Việt Nam:
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 500.000đ
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 200.000đ
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 100.000đ
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 50.000đ
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 20.000đ
➧ Đặc điểm bảo an của tiền polymer 10.000 đồng
Mức xử lý hình sự đối với hành vi làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả
Theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi làm giả, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả sẽ bị xử phạt như sau:
|
Hành vi vi phạm
|
Mức phạt
|
|
Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả
|
Phạt tù từ 3 năm đến 7 năm
|
|
Phạm tội liên quan đến đến tiền giả có trị giá tương ứng từ 5.000.000 đồng - 50.000.000 đồng
|
Phạt tù từ 5 năm đến 12 năm
|
|
Phạm tội liên quan đến đến tiền giả có trị giá tương ứng từ 50.000.000 đồng trở lên
|
Phạt tù từ 10 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân
|
|
Chuẩn bị phạm tội liên quan đến tiền giả
|
Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 3 năm
|
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Trên đây, Kế toán Anpha đã chia sẻ cho bạn các cách phân biệt tiền thật với tiền giả, các đặc điểm bảo an của từng mệnh giá tiền và mức xử phạt đối với hành vi làm giả, sử dụng, lưu hành tiền giả. Các thông tin hữu ích này sẽ giúp bạn có thêm kiến thức để nhận biết tiền giả, giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch tiền mặt hàng ngày.