Quy định giám sát điện tử - hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, người chưa thành niên phạm tội theo Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 là gì?
Theo quy định tại Điều 139 Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024, giám sát điện tử là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam mà đối tượng áp dụng là người phạm tội (bị cáo, bị can) chưa thành niên (người chưa đủ 18 tuổi).
Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi cùng nhân thân của người chưa thành niên, cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án có thể ra quyết định cho người đó được giám sát điện tử.
Theo đó, người chưa thành niên là bị can, bị cáo được giám sát điện tử phải làm giấy cam đoan về việc thực hiện các nghĩa vụ sau đây:
- Không rời khỏi phạm vi giám sát, trừ những trường hợp cụ thể quy định tại Khoản 5 Điều 139 Luật này;
- Có mặt theo yêu cầu trong giấy triệu tập, trừ các trường hợp do trở ngại khách quan hoặc vì lý do bất khả kháng;
- Không tiếp tục phạm tội, không bỏ trốn;
- Không mua chuộc, xúi giục, cưỡng ép người khác khai báo gian dối hay cung cấp tài liệu sai sự thật;
- Không làm giả mạo hoặc tiêu hủy các tài liệu, chứng cứ, đồ vật của vụ án hoặc tẩu tán tài sản có liên quan đến vụ án;
- Không khống chế, đe dọa, trả thù người làm chứng, người tố giác tội phạm, người bị hại và những người thân thích của họ;
- Không tháo bỏ, phá hủy thiết bị giám sát hoặc làm rối loạn hoạt động của thiết bị giám sát điện tử.
Có thể bạn quan tâm:
>> Tạm giam là gì;
>> Các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội.
Quy định về thiết bị giám sát và phạm vi giám sát điện tử
Phạm vi và thiết bị giám sát điện tử đối với người chưa thành niên là bị cáo, bị can được quy định tại Điều 14 Nghị định 333/2025/NĐ-CP, cụ thể như sau:
➧ Thiết bị giám sát điện tử
Thiết bị giám sát điện tử có thể được gắn trên người hoặc đồ vật mà người chưa thành niên là bị cáo, bị can buộc phải mang theo, được sử dụng để theo dõi, thu thập và truyền dữ liệu về các hoạt động của người đó.
Việc mang, đeo thiết bị giám sát điện tử phải đảm bảo:
- Không làm cản trở việc sinh hoạt, vệ sinh cá nhân của người mang;
- Không bị lợi dụng để gây ra hành vi phân biệt đối xử trong cộng đồng.
➧ Phạm vị giám sát điện tử
Việc giám sát người chưa thành niên là bị cáo, bị can bằng thiết bị điện tử được thực hiện trong phạm vi địa bàn cấp xã, nơi người bị giám sát cư trú.
Thời hạn giám sát điện tử người chưa thành niên phạm tội
Theo quy định tại Khoản 4 Điều 139 Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024, thời hạn giám sát điện tử đối với người chưa thành niên phạm tội không vượt quá các thời hạn sau đây:
- Thời hạn điều tra;
- Thời hạn quyết định việc truy tố;
- Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án;
- Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án.
Thời hạn thực hiện giám sát điện tử đối với người bị kết án phạt tù không vượt quá thời hạn kể từ thời điểm tuyên án cho đến khi người đó đi chấp hành án phạt tù.
Hiệu lực thi hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử
Căn cứ theo Khoản 5 Điều 139 Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024, ngay tại thời điểm quyết định giám sát điện tử được ban hành, cơ quan có thẩm quyền thực hiện:
- Gửi quyết định cho người chưa thành niên là bị cáo, bị can và người đại diện của họ;
- Thông báo về việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử cho UBND cấp xã nơi người chưa thành niên là bị cáo, bị can cư trú;
- Giao người chưa thành niên là bị cáo, bị can cho UBND cấp xã nơi người đó cư trú để thi hành quyết định.
Trường hợp do trở ngại khách quan hoặc vì lý do bất khả kháng, người chưa thành niên là bị cáo, bị can có thể tạm thời đi khỏi phạm vi giám sát khi:
- Có sự đồng ý của UBND cấp xã nơi người đó cư trú;
- Có giấy phép của người đã ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử.
Lưu ý: Giấy phép trên phải được gửi cho UBND cấp xã nơi người đó cư trú.
>> Tìm hiểu thêm: Thủ tục thi hành biện pháp giám sát điện tử người chưa thành niên.
Trách nhiệm của các bên liên quan trong thi hành biện pháp giám sát điện tử
Tại Điều 15 Nghị định 333/2025/NĐ-CP quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình của người thành niên phạm tội trong việc thi hành biện pháp giám sát điện tử như sau:
➧ UBND cấp xã nơi bị can, bị cáo được giám sát điện tử cư trú
- Tổ chức thi hành quyết định giám sát điện tử người chưa thành niên là bị cáo, bị can;
- Đề nghị cơ quan đã ra quyết định giám sát điện tử cấp giấy phép đi khỏi phạm vi giám sát;
- Thông báo cho cơ quan đã ra quyết định giám sát điện tử về:
- Kết quả áp dụng biện pháp giám sát điện tử;
- Trường hợp bị cáo, bị can vi phạm nghĩa vụ cam đoan trong thời gian bị giám sát điện tử.
➧ Công an cấp xã
- Tham mưu giúp UBND cấp xã thực hiện các trách nhiệm kể trên;
- Tiếp nhận bị cáo, bị can được giám sát điện tử;
- Trưởng công an xã phân công cán bộ công an trực tiếp giám sát, quản lý, hỗ trợ bị cáo, bị can được giám sát điện tử;
- Thực hiện giám sát, quản lý, hỗ trợ bị cáo, bị can được giám sát điện tử;
- Lập biên bản khi người bị giám sát điện tử vi phạm nghĩa vụ cam đoan và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã;
- Hỗ trợ bị cáo, bị can thực hiện các quy định về sử dụng thiết bị giám sát điện tử;
- Tổ chức cấp và thu hồi thiết bị giám sát điện tử cho bị cáo, bị can được giám sát điện tử;
- Tổng hợp số liệu và đánh giá tình hình, kết quả thi hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử định kỳ hằng tháng trong phạm vi thẩm quyền và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã cùng cơ quan có thẩm quyền;
- Thực hiện điểm danh, kiểm diện, xác minh khi nhận được thông báo của cơ quan chức năng về việc bị cáo, bị can đi khỏi phạm vi giám sát hoặc có hành vi tháo, phá, gây rối loạn hoạt động của thiết bị giám sát điện tử.
➧ Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan
- Phối hợp với gia đình, cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện việc thi hành quyết định giám sát điện tử;
- Cung cấp các dịch vụ cần thiết để hỗ trợ bị cáo, bị can được giám sát điện tử;
- Giúp đỡ và tạo điều kiện để bị cáo, bị can thực hiện và hoàn thành các nghĩa vụ cam đoan;
- Hướng dẫn và trợ giúp cho bị cáo, bị can thực hiện các quy định về sử dụng thiết bị giám sát điện tử;
- Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với bị cáo, bị can và đề xuất giải pháp (nếu có) gửi Chủ tịch UBND cấp xã.
➧ Gia đình người chưa thành niên là bị cáo, bị can
- Khuyến khích, động viên bị cáo, bị can chấp hành pháp luật và thực hiện nghĩa vụ cam đoan;
- Có biện pháp cụ thể để giáo dục, quản lý nhằm giúp đỡ bị can, bị cáo;
- Thường xuyên liên hệ với cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan để hướng dẫn và trợ giúp cho bị cáo, bị can trong thời hạn giám sát điện tử.
>> Xem đầy đủ và chi tiết: Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024.
Các câu hỏi thường gặp về việc giám sát điện tử người chưa thành niên
1. Giám sát điện tử là gì?
Theo quy định, giám sát điện tử là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam mà đối tượng áp dụng là người phạm tội (bị cáo, bị can) chưa thành niên.
>> Xem chi tiết: Giám sát điện tử là gì.
2. Ai là người có thẩm quyền ra quyết định giám sát điện tử đối với người thành niên?
Người có thẩm quyền ra quyết định giám sát điện tử đối với người chưa thành niên là bị cáo, bị can bao gồm:
- Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra;
- Viện trưởng hoặc Phó Viện trưởng Viện kiểm sát;
- Chánh án hoặc Phó Chánh án Tòa án;
- Thẩm phán chủ tọa phiên tòa;
- Hội đồng xét xử
Lưu ý:
Quyết định của Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra phải được VKS cùng cấp phê chuẩn trước khi đưa vào thi hành.
3. Phạm vi giám sát điện tử đối với người thành niên là bị cáo, bị can như thế nào?
Theo quy định, việc giám sát người chưa thành niên là bị cáo, bị can bằng thiết bị điện tử được thực hiện trong phạm vi địa bàn cấp xã, nơi người bị giám sát cư trú.
4. Người bị giám sát điện tử tự ý đi khỏi phạm vi giám sát thì bị xử lý ra sao?
Trường hợp bị cáo, bị can được giám sát điện tử tự ý rời khỏi phạm vi giám sát, công an cấp xã triệu tập người vi phạm và lập biên bản yêu cầu chấm dứt ngay việc vi phạm.
Trường hợp tiếp tục đi khỏi phạm vi giám sát thì công an cấp xã lập biên bản vi phạm nghĩa vụ cam đoan và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã để báo cho cơ quan đã ra quyết giám sát điện tử xử lý theo thẩm quyền.
5. Người bị giám sát điện tử tháo hoặc phá hủy thiết bị điện tử thì bị xử lý như thế nào?
Nếu bị cáo, bị can có hành vi tháo, phá hủy thiết bị giám sát điện tử hoặc gây rối loạn hoạt động của thiết bị này thì công an cấp xã triệu tập người vi phạm và lập biên bản yêu cầu chấm dứt ngay việc vi phạm.
6. Thời hạn giám sát điện tử người chưa thành niên phạm tội là bao lâu?
Theo quy định, thời hạn giám sát điện tử đối với người chưa thành niên phạm tội không vượt quá thời hạn điều tra, thời hạn quyết định việc truy tố, thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án và thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án.
Thời hạn thực hiện giám sát điện tử đối với người bị kết án phạt tù không vượt quá thời hạn kể từ thời điểm tuyên án cho đến khi người đó đi chấp hành án phạt tù.