Hàng tồn kho có bị tính thuế không? Thuế hàng tồn kho là gì?

Hàng tồn kho bao gồm những gì? Hàng tồn kho của hộ kinh doanh, doanh nghiệp có bị tính thuế không? Thuế liên quan hàng tồn kho: thuế GTGT, thuế TNCN…

I. Hàng tồn kho là gì? Hàng tồn kho bao gồm những gì?

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, hàng tồn kho bao gồm các tài sản được giữ để bán hoặc đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang, nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ trong sản xuất kinh doanh.

Như vậy, hàng tồn kho trong 1 công ty sẽ bao gồm:

• Thành phẩm/bán thành phẩm;
• Nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ;
• Hàng hóa mua để bán, hàng hóa đang đi đường, hàng hóa gửi bán hay gửi gia công.

II. Hàng tồn kho có bị tính thuế không?

Hàng tồn kho là một trong những tài sản lưu động chiếm tỷ trọng lớn nhất của doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đối với câu hỏi "hàng tồn kho có bị tính thuế không", Kế toán Anpha có thể trả lời ngắn gọn là không. 

Hàng tồn kho chỉ khi được bán và xuất hóa đơn mới trở thành thu nhập của cá nhân, tổ chức và bị tính thuế. Tuy nhiên, cách xử lý hàng tồn kho sau đó có thể dẫn đến sự khác biệt rất lớn về nghĩa vụ thuế, đặc biệt trong giai đoạn các hộ kinh doanh khoán chuyển sang kê khai.

Bản chất thuế đối với hàng tồn kho như sau:

1. Không có "thuế hàng tồn kho": Không có loại thuế nào thu dựa trên giá trị hàng hóa đang nằm lưu kho tại một thời điểm nhất định (khác với thuế bất động sản hay thuế tài sản ở một số nước).

2. Nguyên tắc "tiêu thụ mới nộp thuế": Các loại thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân (đối với hộ kinh doanh), thuế thu nhập doanh nghiệp... chỉ phát sinh tương ứng khi hàng hóa được xuất kho để bán, trao đổi hoặc biếu tặng.

Tham khảo thêm: 

>> Cách hạch toán hàng hóa tồn kho;

>> Dịch vụ kế toán kho - Từ 1.500.000 đồng/tháng.

III. Các loại thuế liên quan đến hàng tồn kho của hộ kinh doanh, doanh nghiệp

1. Thuế giá trị gia tăng (đối với HKD, doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ)

➧ Khi hàng nhập kho: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh trả thuế GTGT cho nhà cung cấp (VAT đầu vào). Số thuế này được khấu trừ hoặc hoàn lại nếu hộ kinh doanh, doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ.

➧ Khi hàng tồn kho: Trong thời gian hàng còn trong kho, doanh nghiệp chưa phải nộp VAT đầu ra. Tuy nhiên, nếu hàng tồn kho bị mất mát, hư hỏng không rõ lý do hoặc dùng để biếu tặng mà không có chứng từ đúng quy định, cơ quan thuế có thể truy thu số thuế này.

>> Tham khảo thêm: Nguyên tắc khấu trừ thuế GTGT đầu vào. 

2. Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân (đối với HKD nhóm 3)

Đối với các hộ kinh doanh tính thuế TNCN dựa trên lợi nhuận, hàng tồn kho sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp thông qua giá vốn hàng bán.

Công thức tính cơ bản như sau:

Hệ quả: 

Tỉ lệ giá vốn trên doanh thu tương ứng của từng mặt hàng càng lớn ➞ Lợi nhuận càng cao ➞ Số thuế phải nộp càng lớn.

Lưu ý:

Giá vốn trong công thức trên được hiểu là các chi phí hợp lý, tức là có hóa đơn đầu vào, được nhập khẩu chính ngạch và thực hiện đúng các điều kiện về thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.

Tham khảo thêm: 

>> Các chi phí hợp lý của doanh nghiệp là gì;

>> Các chi phí hợp lý không cần hóa đơn của doanh nghiệp;

>> Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là gì;

>> Khi nào không cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt;

3. Thuế nhập khẩu (nếu có)

Nếu hàng tồn kho là hàng nhập khẩu, thuế nhập khẩu phải được nộp ngay tại cửa khẩu để hàng hóa được thông quan vào kho. Đây là loại thuế đóng "trước" khi hàng được bán ra.

Hàng tồn kho nhập khẩu trực tiếp không đúng quy định có thể bị coi là hàng nhập lậu và xử lý vi phạm (tịch thu hàng hóa, phạt tiền…).

Tham khảo thêm: 

>> Các loại thuế hộ kinh doanh phải nộp - Từ ngày 01/06/2025;

>> Dịch vụ kế toán hộ kinh doanh - Từ 490.000 đồng/tháng;

>> Dịch vụ kế toán trọn gói cho doanh nghiệp - Từ 500.000 đồng/tháng.

Doãn Tuấn - Phòng Kế toán Anpha