Đánh thuế 2 lần là gì? Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần (DTA)

Đánh thuế 2 lần, hiệp định tránh đánh thuế 2 lần (DTA) là gì? Đối tượng, loại thuế, loại thu nhập áp dụng hiệp định DTA. Các biện pháp tránh đánh thuế 2 lần.

Đánh thuế 2 lần là gì?

Đánh thuế 2 lần (double taxation) còn được gọi là đánh thuế trùng hay thuế kép, là việc cá nhân/tổ chức phải nộp thuế hai lần cho cùng một đối tượng chịu thuế, ví dụ: thu nhập, tài sản, vốn hoặc giao dịch tài chính.

Việc đánh thuế 2 lần có thể xảy ra đối với cá nhân, tổ chức hoặc có thể xảy ra trong hoạt động thương mại hoặc đầu tư quốc tế khi một thu nhập bị đánh thuế ở cả 2 quốc gia.

Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần là gì?

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (tiếng Anh là Double Taxation Agreement, viết tắt: DTA) là một hiệp định quốc tế được ký kết hay giữa hai hoặc nhiều quốc gia nhằm mục đích ngăn chặn tình trạng đánh thuế trùng lặp và trốn lậu thuế đối với thu nhập hoặc tài sản.

Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần mang lại nhiều lợi ích đối với cá nhân, doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh quốc tế, như:

• Không bị đánh thuế thu nhập hoặc tài sản tại cả hai quốc gia, từ đó góp phần xây dựng môi trường thuế minh bạch, đồng thời giúp thu hút đầu tư quốc tế;
• Mỗi quốc gia chỉ thu thuế một phần đối với thu nhập theo các điều khoản của hiệp định, hạn chế tình trạng tranh chấp về thuế;
• Giúp cá nhân, doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế do hiệp định không chỉ giúp tránh đánh thuế 2 lần mà còn quy định mức thuế suất cụ thể với từng loại thu nhập như cổ tức, lãi suất, tiền bản quyền hay lợi nhuận đầu tư.

Các quốc gia ký hiệp định tránh đánh thuế 2 lần với Việt Nam

Tính đến nay, Việt Nam đã ký kết 81 hiệp định tránh đánh thuế 2 lần với các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có 77 hiệp định đã chính thức có hiệu lực. 

Một số quốc gia mà Việt Nam đã ký hiệp định tránh đánh thuế 2 lần bao gồm:

➧ Khu vực Châu Á: Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia, Lào, Uzbekistan, Mông Cổ, Myanmar, Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Qatar, Kuwait, Israel, Ả Rập Xê Út, Kazakhstan, Palestine…

➧ Khu vực Châu Âu: Anh, Pháp, Đức, Thụy Điển, Ba Lan, Đan Mạch, Bỉ, Thụy Sĩ, Bulgaria, Ý, Phần Lan, Iceland, Tây Ban Nha, Ireland, Áo, Slovakia, San Marino, Serbia, Bồ Đào Nha, Estonia, Malta, Latvia, Bắc Macedonia, Croatia…

➧ Khu vực Châu Phi: Algeria, Seychelles, Ai Cập, Morocco, Tunisia, Mozambique.

➧ Khu vực Châu Mỹ: Canada, Cuba, Venezuela, Panama, Hoa Kỳ, Đông Uruguay… 

>> Có thể bạn cần: Danh sách các nước ký hiệp định tránh đánh thuế 2 lần - Cập nhật 2026.

Đối tượng áp dụng hiệp định tránh đánh thuế 2 lần

Từ ngày 01/07/2026, Thông tư 95/2026/TT-BTC hướng dẫn thực hiện các hiệp định tránh đánh thuế 2 lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập và tài sản giữa Việt Nam và các nước ký kết hiệp định.

Đối tượng áp dụng của hiệp định tránh đánh thuế 2 lần chính bao gồm:

• Đối tượng cư trú của Việt Nam gồm:
  • Cá nhân được xác định là đối tượng cư trú của Việt Nam nếu trong năm tính thuế chủ yếu sinh sống và làm việc tại Việt Nam theo quy định tại Điều 4 Nghị định 253/2026/NĐ-CP;
  • Tổ chức, doanh nghiệp thành lập và hoạt động tại Việt Nam;
  • Nhà nước, chính quyền địa phương của Việt Nam (trong trường hợp hiệp định có quy định).
• Đối tượng cư trú của nước tham gia ký kết hiệp định với Việt Nam (gọi là bên ký kết) gồm:
  • Cá nhân có nhà ở, có nơi cư trú tại bên ký kết;
  • Công ty, tổ chức có trụ sở điều hành, trụ sở đăng ký hoặc được thành lập tại bên ký kết;
  • Nhà nước, chính quyền cơ sở hoặc chính quyền địa phương của bên ký kết (trong trường hợp hiệp định có quy định).

Lưu ý:

1) Tùy theo từng hiệp định thuế, đối tượng cư trú của Việt Nam không bao gồm đối tượng chịu thuế chỉ với thu nhập từ các nguồn hoặc tài sản ở Việt Nam.

2) Đối tượng là cư trú đồng thời của Việt Nam và bên ký kết (việc xác định cá nhân, tổ chức thuộc trường hợp này cần tuân theo quy định tại Khoản 4 Điều 8 Thông tư 95/2026/TT-BTC).

Các loại thuế và thu nhập áp dụng hiệp định tránh đánh thuế 2 lần

1. Các loại thuế áp dụng hiệp định tránh đánh thuế 2 lần

Theo hướng dẫn tại Điều 9 Thông tư 95/2026/TT-BTC, các loại thuế áp dụng hiệp định tránh đánh thuế 2 lần là các loại thuế đánh vào thu nhập và tài sản được quy định theo từng hiệp định.

2. Các khoản thu nhập áp dụng hiệp định tránh đánh thuế 2 lần

Thông tư 95/2026/TT-BTC cũng quy định rõ các khoản thu nhập thuộc phạm vi áp dụng hiệp định bao gồm:

• Thu nhập từ bất động sản;
• Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam
• Thu nhập từ hoạt động vận tải quốc tế, bao gồm: vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng tàu thủy, máy bay, đường bộ, đường sắt;
• Thu nhập từ tiền lãi cổ phần;
• Thu nhập từ tiền lãi cho vay;
• Thu nhập từ tiền bản quyền;
• Thu nhập từ cung cấp dịch vụ kỹ thuật;
• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản;
• Thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ cá nhân độc lập;
• Thu nhập từ dịch vụ cá nhân phụ thuộc;
• Thu nhập từ thù lao của giám đốc, tiền lương hưu;
• Thu nhập từ cung cấp hoạt động biểu diễn nghệ thuật;
• Thu nhập từ hoạt động phục vụ Chính phủ;
• Thu nhập của sinh viên, thực tập sinh, học sinh học nghề, giáo viên, người nghiên cứu;
• Thu nhập khác quy định tại hiệp định.

>> Xem thêm: Nghị định 253 hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2026.

Các biện pháp tránh đánh thuế hai lần tại Việt Nam

Người nộp thuế là đối tượng cư trú của Việt Nam, có thu nhập từ nước ký hiệp định với Việt Nam và đã nộp thuế tại nước này (theo quy định của hiệp định và pháp luật nước đó), thì Việt Nam vẫn có thể có quyền thu thuế với các khoản thu nhập này nhưng đồng thời Việt Nam phải thực hiện các biện pháp tránh đánh thuế 2 lần để người nộp thuế không bị đóng thuế 2 lần.

Tùy theo hiệp định đã ký kết, khi người nộp thuế kê khai thuế tại Việt Nam, thì Việt Nam sẽ thực hiện một hoăc kết hợp nhiều biện pháp tránh đánh thuế 2 lần dưới đây:

1. Biện pháp khấu trừ thuế:

• Khoản thu nhập phát sinh ở nước ký hiệp định được tính vào thu nhập chịu thuế tại Việt Nam;
• Số tiền thuế đã nộp ở nước ký hiệp định sẽ được khấu trừ vào số thuế phải nộp tại Việt Nam.

2. Biện pháp khấu trừ số thuế được hưởng ưu đãi miễn, giảm thuế tại nước tham gia ký kết hiệp định với Việt Nam: 

• Các khoản thu nhập được hưởng mức thuế ưu đãi hoặc miễn/giảm thuế tại nước ký hiệp định được tính là thu nhập chịu thuế tại Việt Nam;
• Số tiền thuế được hưởng ưu đãi miễn, giảm thuế tại nước ký hiệp định sẽ được khấu trừ vào số thuế phải nộp tại Việt Nam.

3. Biện pháp khấu trừ gián tiếp:

• Đối tượng áp dụng: Các khoản thu nhập từ nước ký hiệp định với Việt Nam phải chịu thuế TNDN trước khi được chia cho người nộp thuế;
• Các khoản thu nhập phải chịu thuế TNDN được tính vào thu nhập chịu thuế tại Việt Nam;
• Số tiền thuế gián tiếp đã nộp ở nước ký hiệp định với Việt Nam sẽ được khấu trừ vào số thuế phải nộp tại Việt Nam, với điều kiện số thuế được khấu trừ không vượt quá số thuế phải nộp tại Việt Nam.

Trên đây là các thông tin mới nhất liên quan đến việc đánh thuế 2 lần và các quy định liên quan đến hiệp định tránh đánh thuế 2 lần theo Thông tư 95/2026/TT-BTC áp dụng từ 01/07/2026. Cá nhân, doanh nghiệp có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan dưới đây của Kế toán Anpha để biết thêm thông tin hữu ích.

>> Các trường hợp miễn thuế thu nhập cá nhân;

>> Các khoản thu nhập không chịu thuế TNCN;

>> Khai thuế TNCN từ chuyển nhượng bất động sản.