Tải: mẫu đơn tố giác tội phạm cố ý gây thương tích, tố giác lừa đảo qua mạng, tố giác lừa đảo chiếm đoạt tài sản… Quy trình và cách làm đơn tố giác tội phạm
Tố giác tội phạm là gì? Quy định về tố giác tội phạm
Căn cứ Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tố giác tội phạm là việc cá nhân phát hiện, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền về hành vi có dấu hiệu tội phạm nhằm kịp thời ngăn chặn và xử lý theo quy định pháp luật. Việc tố giác có thể thực hiện bằng lời nói trực tiếp, qua điện thoại hoặc bằng đơn tố giác tội phạm.
Người dân nên làm đơn tố giác ngay khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Các tình huống phổ biến cần tố giác có thể kể đến như:
- Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng: sàn đầu tư ảo, giả danh công an/ngân hàng, lừa tuyển dụng, chuyển khoản theo yêu cầu giả mạo, chiếm đoạt qua ví điện tử, mã QR giả, hack tài khoản ngân hàng…;
- Lừa đảo trực tiếp: chiếm đoạt tài sản qua hợp đồng, vay tiền rồi bỏ trốn, trộm cắp, cướp giật, tham nhũng…;
- Cố ý gây thương tích: bắt cóc tống tiền, đe dọa giết người, giết người, đánh đập người khác gây tổn hại về mặt sức khỏe, tinh thần…;
- Sử dụng, tàng trữ và buôn bán trái phép ma tuý.
Lưu ý:
1) Tố giác tội phạm không bắt buộc phải có đầy đủ bằng chứng hoặc chứng cứ xác thực ngay tại thời điểm tố giác. Tuy nhiên, người tố giác nên cung cấp các thông tin, tài liệu, hình ảnh, dữ liệu hoặc tài liệu khác mà mình có để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh.
2) Người cố ý tố giác, báo tin về tội phạm sai sự thật sẽ tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Xem chi tiết:
>> Phân biệt tố cáo và tố giác;
>> Phân biệt tố giác tội phạm và tin báo về tội phạm;
>> Lưu ý khi tố cáo và tố giác tội phạm.
Mẫu đơn tố giác tội phạm mới nhất
Pháp luật hiện hành không quy định mẫu đơn tố giác tội phạm. Tuy nhiên, để được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng, đơn tố giác tội phạm cần đảm bảo đầy đủ các nội dung sau:
- Quốc hiệu, tiêu ngữ;
- Địa danh và ngày tháng năm làm đơn;
- Tên đơn: "Đơn tố giác tội phạm", ghi rõ hành vi vi phạm và tên cơ quan tiếp nhận;
- Thông tin người tố giác: họ tên, ngày sinh, thông tin giấy tờ tùy thân, địa chỉ thường trú/tạm trú, số điện thoại liên hệ;
- Thông tin người bị tố giác (nếu xác định được): họ tên, địa chỉ, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội…;
- Nội dung vụ việc: Mô tả cụ thể hành vi có dấu hiệu tội phạm, thời gian, địa điểm, thủ đoạn, giá trị tài sản bị thiệt hại;
- Danh sách, tài liệu chứng cứ có liên quan đến nội dung tố giác kèm theo;
- Yêu cầu cụ thể: Đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và xử lý vụ việc theo quy định pháp luật. Trường hợp có căn cứ thì xem xét khởi tố vụ án hình sự và áp dụng các biện pháp xử lý, thu hồi tài sản, giải quyết bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật;
- Cam kết nội dung trung thực và chữ ký người làm đơn.
>> TẢI MIỄN PHÍ: Mẫu đơn tố giác tội phạm (áp dụng cho nhiều trường hợp như: tố giác lừa đảo, tố giác tội phạm ma túy, tố giác chiếm đoạt tài sản…).
Hướng dẫn cách viết đơn tố giác tội phạm
Để cơ quan có thẩm quyền nhanh chóng tiếp nhận và xử lý vụ việc, người tố giác cần trình bày đơn rõ ràng, đầy đủ và đúng trọng tâm. Dưới đây là hướng dẫn cách viết đơn tố giác tội phạm theo từng nội dung trong mẫu đơn nêu trên.
1. Ghi rõ tên hành vi vi phạm
Ngay dưới tiêu đề “Đơn tố giác tội phạm”, người làm đơn cần ghi cụ thể hành vi bị tố giác để cơ quan tiếp nhận có thể nhanh chóng xác định sơ bộ nội dung vụ việc, từ đó phân loại và xử lý, ví dụ:
- Về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản;
- Về hành vi cố ý gây thương tích;
- Về hành vi trộm cắp tài sản…
2. Điền đúng cơ quan tiếp nhận đơn
Người tố giác có thể gửi đơn đến:
- Cơ quan cảnh sát điều tra;
- Công an xã/phường;
- Viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền.
Lưu ý:
Nên gửi đơn đến cơ quan nơi xảy ra vụ việc hoặc nơi người bị tố giác cư trú để thuận tiện cho quá trình xác minh.
3. Điền đầy đủ thông tin người tố giác
Người làm đơn cần ghi rõ thông tin cá nhân dựa vào đó cơ quan chức năng có thể dễ dàng liên hệ và xác minh khi cần thiết. Các thông tin cần điền gồm:
- Họ và tên;
- Năm sinh;
- Thông tin giấy tờ tùy thân;
- Địa chỉ thường trú;
- Nơi ở hiện tại;
- Số điện thoại liên hệ.
4. Điền thông tin người bị tố giác
Nếu xác định được thông tin của người có hành vi bị cho là có dấu hiệu tội phạm thì người làm đơn cần điền các thông tin của người bị tố giác như là:
- Họ và tên;
- Địa chỉ cư trú;
- Số điện thoại;
- Số tài khoản ngân hàng;
- Tài khoản mạng xã hội hoặc thông tin liên quan khác.
Lưu ý:
Nếu chưa xác định được đầy đủ thông tin thì có thể ghi các dữ liệu hiện có để hỗ trợ việc xác minh, làm rõ vụ việc.
5. Mô tả cụ thể nội dung vụ việc
Đây là phần quan trọng nhất của đơn tố giác tội phạm. Người làm đơn cần:
- Trình bày rõ thời gian, địa điểm xảy ra vụ việc;
- Mô tả cụ thể hành vi có dấu hiệu phạm tội;
- Nêu rõ cách thức, thủ đoạn thực hiện;
- Xác định thiệt hại thực tế nếu có.
Lưu ý:
Nội dung nên trình bày theo trình tự thời gian, ngắn gọn, dễ hiểu và tránh sử dụng từ ngữ cảm tính hoặc suy diễn.
6. Liệt kê tài liệu, chứng cứ kèm theo
Người tố giác nên chuẩn bị và nộp kèm các tài liệu chứng minh như:
- Hình ảnh, video, đoạn ghi âm;
- Tin nhắn, email, nội dung trao đổi;
- Sao kê ngân hàng, biên nhận chuyển khoản;
- Hợp đồng, giấy vay tiền, giấy giao nhận tài sản;
- Thông tin số điện thoại, tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản mạng xã hội của đối tượng;
- Các tài liệu liên quan khác.
Việc cung cấp đầy đủ chứng cứ sẽ giúp cơ quan chức năng có căn cứ xác minh và giải quyết vụ việc nhanh hơn.
7. Ghi rõ yêu cầu xử lý
Cuối đơn, người tố giác có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền:
- Xác minh vụ việc;
- Điều tra hành vi vi phạm;
- Khởi tố vụ án hình sự nếu có căn cứ theo quy định pháp luật;
- Áp dụng các biện pháp cần thiết để thu hồi tài sản theo quy định pháp luật (nếu có);
- Xử lý người có hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.
8. Ký tên và cam kết nội dung trung thực
Người làm đơn tố giác cần:
- Ký và ghi rõ họ tên;
- Cam kết các nội dung tố giác là đúng sự thật;
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin đã cung cấp.
Các bước nộp đơn tố giác tội phạm - Quy trình xử lý đơn tố giác tội phạm
Căn cứ Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC và Điều 146, Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người dân có thể thực hiện tố giác tội phạm theo trình tự sau:
Bước 1: Tải và viết đơn tố giác tội phạm
Trước khi thực hiện tố giác, bạn nên sử dụng đúng mẫu đơn và điền đầy đủ các thông tin, sự việc cần thiết để đảm bảo đầy đủ nội dung theo quy định pháp luật.
Lưu ý:
Pháp luật hiện nay không quy định bắt buộc dùng một mẫu đơn cố định. Tuy nhiên, đơn cần đảm bảo đầy đủ thông tin người tố giác, nội dung vụ việc, chứng cứ kèm theo và yêu cầu xử lý.
>> Xem chi tiết: Mẫu đơn tố giác tội phạm mới nhất.
Bước 2: Nộp đơn tố giác tội phạm
Người dân có thể nộp đơn tố giác tội phạm bằng các hình thức sau:
- Nộp trực tiếp tại công an xã/phường, Cơ quan Cảnh sát điều tra hoặc Viện kiểm sát;
- Gửi qua bưu điện theo hình thức bưu phẩm bảo đảm (*);
- Gửi bằng phương tiện điện tử hoặc qua cổng thông tin điện tử của cơ quan có thẩm quyền nếu cơ quan đó có phương thức tiếp nhận phù hợp.
Ghi chú:
(*) Bưu phẩm bảo đảm là hình thức gửi hồ sơ, giấy tờ qua bưu điện có đăng ký và theo dõi trong suốt quá trình chuyển phát. Đối với trường hợp gửi đơn tố giác tội phạm, việc sử dụng bưu phẩm bảo đảm giúp người gửi có căn cứ chứng minh mình đã gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền thông qua mã vận đơn, phiếu gửi và thông tin xác nhận phát thành công. Đây là hình thức phù hợp khi gửi kèm nhiều tài liệu, chứng cứ liên quan, đồng thời giúp hạn chế rủi ro thất lạc hồ sơ và bảo vệ quyền lợi của người tố giác khi cần đối chiếu về sau.
Bước 3: Quy trình tiếp nhận và xử lý đơn tố giác
1. Thẩm quyền tiếp nhận tố giác
Theo Điều 146 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 thì thẩm quyền tiếp nhận tố giác như sau:
➤ Trường hợp có thẩm quyền giải quyết: Ngay khi tiếp nhận tố giác thì cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thuộc thẩm quyền phải (*):
- Lập biên bản tiếp nhận tố giác;
- Ghi vào sổ tiếp nhận;
- Ghi âm, ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận tố giác (nếu cần).
➤ Trường hợp không có thẩm quyền giải quyết: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải chuyển cho cơ quan điều tra có thẩm quyền các thông tin tố giác kèm tài liệu liên quan.
➤ Trường hợp Viện kiểm sát giải quyết tố giác phát hiện cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình kiểm tra, xác minh tố giác hoặc phát hiện dấu hiệu bỏ sót tội phạm, đồng thời Viện kiểm sát đã yêu cầu khắc phục bằng văn bản thì: Trong vòng 5 ngày kể từ ngày có yêu cầu từ Viện kiểm sát, cơ quan có thẩm quyền đang thụ lý, giải quyết tố giác phải chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát xem xét, giải quyết.
➤ Trường hợp công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an có trách nhiệm tiếp nhận tố giác thì tiến hành:
- Lập biên bản tiếp nhận tố giác;
- Xác minh, kiểm tra thông tin sơ bộ;
- Lấy lời khai ban đầu từ người tố giác (đối với công an xã);
- Chuyển cho cơ quan điều tra có thẩm quyền các thông tin tố giác kèm tài liệu, đồ vật liên quan.
Trong vòng 3 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác thì cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền về việc tiếp nhận tố giác.
Lưu ý:
(*) Nếu tiếp nhận tố giác thông qua điện thoại, qua dịch vụ bưu chính hoặc các phương tiện thông tin khác thì ghi vào sổ tiếp nhận.
2. Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác
Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 thì thủ tục giải quyết tố giác như sau:
➤ Trường hợp thông thường:
Trong vòng 20 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác thì cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm:
- Kiểm tra, xác minh thông tin tố giác;
- Ban hành 1 trong các quyết định sau đây:
- Quyết định khởi tố vụ án hình sự;
- Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;
- Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác.
➤ Trường hợp vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp:
Kéo dài thời hạn giải quyết tố giác, nhưng tối đa không quá 2 tháng (gia hạn lần 1) nếu:
- Vụ việc bị tố giác có nhiều tình tiết phức tạp;
- Cần thời gian để kiểm tra, xác minh ở nhiều địa điểm.
Nếu hết thời hạn tăng thêm này mà việc kiểm tra, xác minh vẫn chưa hoàn tất thì chậm nhất là 5 ngày trước khi hết hạn, cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải gửi văn bản đề nghị gia hạn lần 2 cho Viện trưởng Viện kiểm sát.
Trong vòng 3 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị gia hạn, Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền tiến hành:
- Ra quyết định gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh tối đa 2 tháng, kể từ ngày hết thời hạn của lần gia hạn thứ 1 nêu trên: Nếu việc đề nghị gia hạn là có căn cứ;
- Ra thông báo dừng việc kiểm tra, xác minh cho cơ quan đang thụ lý, giải quyết: Nếu việc đề nghị gia hạn là không có căn cứ.
Trong quá trình giải quyết tố giác thì cơ quan có thẩm quyền có thể thực hiện một số hoạt động sau:
- Thu thập thông tin, đồ vật, tài liệu từ các đối tượng có liên quan để kiểm tra, xác mình;
- Khám nghiệm hiện trường;
- Khám nghiệm tử thi;
- Trưng cầu giám định;
- Yêu cầu định giá tài sản.
Xem thêm:
>> Quy trình làm đơn tố giác, tố cáo lừa đảo chiếm đoạt tài sản;
>> Cách tố giác tội phạm online qua VNeID.
Câu hỏi thường gặp về tố giác tội phạm theo Bộ luật Hình sự hiện hành
1. Không tố giác tội phạm có sao không?
Người biết rõ tội phạm đang được chuẩn bị, đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội không tố giác tội phạm trong những trường hợp luật định.
Theo Điều 390 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Ngoài ra, người không tố giác nếu đã có hành động can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt.
>> Xem chi tiết: Mức án phạt cụ thể cho hành vi không tố giác tội phạm.
2. Không tố giác tội phạm khi biết người thân phạm tội có bị phạt không?
Theo Khoản 2 Điều 19 Bộ luật Hình sự thì ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội về nguyên tắc không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi không tố giác theo Khoản 1 Điều 19 Bộ luật này.
Lưu ý:
Ngoại trừ trường hợp không tố giác các tội quy định tại Chương XIII Bộ luật Hình sự hoặc tội khác là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
>> Có thể bạn quan tâm: Luật sư không tố giác tội phạm có sao không.
3. Tố giác sai sự thật có bị xử phạt không?
Có. Người cố ý tố giác không đúng sự thật có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự về tội vu khống nếu gây thiệt hại nghiêm trọng cho người bị tố giác.
>> Xem ngay: Mức xử phạt khi vu khống.
4. Tố giác tội phạm có mất phí không?
Không. Tố giác tội phạm là quyền và nghĩa vụ của công dân, hoàn toàn miễn phí. Cơ quan nhà nước không được thu bất kỳ khoản lệ phí nào khi tiếp nhận đơn tố giác.
5. Sau khi tố giác, người bị hại có được bồi thường không?
Nếu hành vi phạm tội gây thiệt hại thì người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Việc yêu cầu bồi thường có thể được thực hiện trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, tuy nhiên người bị hại nên cung cấp các tài liệu chứng minh thiệt hại và yêu cầu bồi thường cho cơ quan có thẩm quyền.
6. Có thể tố giác tội phạm thay cho người khác không?
Được. Bất kỳ cá nhân nào cũng có thể tố giác khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, kể cả khi bản thân không phải là người bị hại trực tiếp. Đây là cơ chế để cộng đồng tham gia bảo vệ trật tự xã hội.