Tử hình là gì? Các hình thức tử hình ở Việt Nam. Quy trình tử hình bằng tiêm thuốc độc cho tử tù. Phạm nhân bị thi hành án tử hình nhưng không chết thì sao?
Tử hình là gì? Các tội tử hình ở Việt Nam là tội danh nào?
1. Những tội danh bị tử hình ở Việt Nam
Hình phạt tử hình áp dụng cho tội phạm đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến những tội danh ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, tính mạng con người, tham ô và chất cấm theo Bộ luật Hình sự 2015.
Theo Luật sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự 2025, dưới đây là 10 tội danh tử hình ở Việt Nam hiện tại:
- Tội giết người;
- Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi;
- Tội sản xuất ma túy trái phép;
- Tội mua bán ma túy trái phép;
- Tội bạo loạn;
- Tội khủng bố;
- Tội phản quốc;
- Tội chống loài người;
- Tội phạm chiến tranh;
- Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.
So với quy định trước đây thì đã có 8 tội tử hình được bãi bỏ. Qua đó, các đối tượng vi phạm 1 trong 8 tội danh đã được xóa bỏ án tử hình sẽ được chuyển thành hình phạt tù chung thân.
Ngoài ra, Luật sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự 2025 cũng quy định 3 nhóm đối tượng được miễn thi hành án tử hình, cụ thể:
- Phạm nhân nữ đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi;
- Phạm nhân từ 75 tuổi trở lên;
- Phạm nhân mắc ung thư giai ở đoạn cuối.
>> Tham khảo thêm: Bãi bỏ 8 tội danh tử hình ở Việt Nam - Từ ngày 01/07/2025.
Trước đây, Việt Nam đã có giai đoạn áp dụng hình thức thi hành án tử hình xử bắn. Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2011, quy trình tử hình bằng súng đã được thay thế bằng tiêm thuốc cho tử tù. Vì vậy, tiêm thuốc độc tử hình là cách thức thi hành án tử hình mới nhất và duy nhất tại Việt Nam hiện nay.
>> Xem ngay: Những thông tin đáng chú ý về án tử hình ở Việt Nam.
Quy trình thi hành án tử hình ở Việt Nam bằng cách tiêm thuốc độc cho tử tù
Luật Thi hành án hình sự 2019 và Nghị định 43/2020/NĐ-CP đã quy định chi tiết về việc tử hình tội phạm. Dưới đây là chi tiết các bước của quy trình thi hành án tử hình tại Việt Nam:
1. Thực hiện các thủ tục pháp lý về thi hành án tử hình
Hội đồng thi hành án tử hình gồm có:
- Chủ tịch hội đồng là Chánh án/Phó Chánh án Tòa án đã ban hành quyết định thi hành án;
- Viện trưởng/Phó Viện trưởng Viện kiểm sát đồng cấp;
- Thủ trưởng/Phó Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự đồng cấp;
- Cán bộ, công chức tại Tòa án được phân công làm thư ký hỗ trợ cho Hội đồng.
Trước khi thực hiện tử hình, trại giam sẽ chuẩn bị bữa cơm cuối cùng của tử tù và tạo điều kiện để họ viết thư cho người thân, sau đó mới áp giải đến địa điểm thi hành án.
Tại đây, Hội đồng sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ lý lịch của người chấp hành án và các văn bản liên quan, cán bộ được phân công có nhiệm vụ hỗ trợ tử tù lăn tay xác nhận vào các giấy tờ này. Những thủ tục diễn ra ở bước này đều phải được ghi hình, chụp ảnh lại để lập hồ sơ báo cáo.
Lưu ý:
Trường hợp phạm nhân là nữ thì phải đảm bảo họ không nằm trong diện được miễn thi hành án.
➤ Hội đồng công bố quyết định thi hành án tử hình
Trước khi bắt đầu tiêm thuốc cho tử tù, Chủ tịch hội đồng sẽ đọc quyết định thi hành án tử hình và đưa văn bản này cho phạm nhân tự đọc. Trường hợp phạm nhân không đọc được thì Hội đồng sẽ chỉ định người khác đọc hoặc phiên dịch cho phạm nhân nghe.
Quá trình công bố các quyết định thi hành án phải được ghi hình, ghi âm và chụp ảnh lại nhằm mục đích lưu trữ hồ sơ và báo cáo với cơ quan cấp cao.
➤ Kiểm tra thuốc tử hình và các thiết bị liên quan
Thuốc tử hình dùng để tiêm cho tử tù được cấp bởi Bộ Y tế, bao gồm 1 liều chính và 2 liều dự phòng. Hội đồng thi hành án có nhiệm vụ mở niêm phong, kiểm tra và lập biên bản theo quy định.
Các vật phẩm tiêu chuẩn cần có trong 1 buổi thi hành án tử hình bao gồm:
- Thuốc tiêm tử hình, mỗi liều gồm 3 mũi như sau:
- Thuốc làm mất tri giác;
- Thuốc gây tê liệt thần kinh;
- Thuốc làm ngưng tim.
- Giường chuyên dụng thi hành án tử hình;
- Máy tiêm thuốc độc tử hình;
- Máy đo điện tim;
- Một số dụng cụ, thiết bị khác phục vụ cho quá trình giám sát, kiểm tra và thi hành án.
➤ Tiến hành tiêm thuốc độc cho tử tù
Sau khi cố định phạm nhân nằm ngửa trên giường chuyên dụng, cán bộ được phân công thi hành án tử hình xác định tĩnh mạch và thực hiện tiêm thuốc độc theo các bước sau:
- Tiêm mũi thuốc làm mất tri giác;
- Kiểm tra tình trạng tri giác của tử tù;
- Tiêm thuốc gây tê liệt thần kinh;
- Tiêm thuốc làm ngưng tim;
- Kiểm tra tình trạng nhịp tim của tử tù trên máy đo điện tim.
Trong 10 phút sau khi tiêm liều thuốc đầu tiên, nếu phạm nhân chưa chết thì cán bộ phải xin ý kiến của Chủ tịch hội đồng để tiếp tục tiêm các liều dự phòng.
Trường hợp đã sử dụng cả 3 liều thuốc nhưng phạm nhân vẫn không chết thì Hội đồng phải tạm dừng thi hành án để chờ quyết định của Tòa án.
3. Kết thúc thi hành án tử hình và tổ chức mai táng cho tử tù
Sau khi hoàn tất khâu tiêm thuốc cho tử tù, đội ngũ pháp y có nhiệm vụ kiểm tra thi thể và báo cáo với Hội đồng. Buổi thi hành án tử hình sẽ kết thúc nếu pháp y xác nhận rằng tử tù đã chết, Hội đồng tổng hợp hồ sơ và báo cáo kết quả cho các bên liên quan.
Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi thi hành án, cơ quan công an cấp tỉnh hoặc cấp quân khu phải thông báo cho gia đình tội phạm để xem xét nộp đơn xin nhận tử thi. Nếu thân nhân muốn nhận tro cốt và cam kết tự chịu chi phí hỏa táng thì các cơ quan này có nhiệm vụ:
- Bàn giao tử thi của người chấp hành án tử hình cho thân nhân;
- Hỗ trợ đưa tử thi của người chấp hành án tử hình về nơi hỏa táng.
Trường hợp thân nhân của người chấp hành án tử hình không nhận tử thi hoặc không được xét duyệt đơn thì cơ quan trên sẽ đảm nhận:
- Làm giấy khai tử cho người chấp hành án tử hình;
- Tổ chức mai táng theo quy định.
1. Hồ sơ xin nhận tử thi của người chấp hành án tử hình
Theo Luật Thi hành án hình sự 2019, trong vòng 3 ngày sau khi nhận được thông báo, thân nhân có nhu cầu mang thi thể tử tù về mai táng phải nộp đơn xin nhận tử thi cho Chánh án Tòa án xét duyệt.
Đơn xin nhận tử thi của người chấp hành án tử hình phải đáp ứng các điều kiện sau (*):
- Điền đầy đủ thông tin của người xin nhận tử thi;
- Có giấy tờ hợp pháp chứng minh quan hệ thân nhân với tội phạm tử hình;
- Cam kết giữ an ninh trật tự và vệ sinh môi trường;
- Cam kết chịu toàn bộ chi phí;
- Có xác nhận của UBND cấp xã tại địa phương cư trú.
>> TẢI MIỄN PHÍ: Đơn xin nhận tử thi của người chấp hành án tử hình.
(*) Lưu ý:
Trường hợp tử tù là người nước ngoài:
- Cần có xác nhận của cơ quan đại diện hoặc cơ quan có thẩm quyền liên quan đến quốc gia của người đó;
- Các giấy tờ phải dịch sang tiếng Việt.
2. Những trường hợp không được xét duyệt nhận tử thi
Trước đây, theo Thông tư liên tịch 05/2013/TTLT-BCA-BQP-BYT-TANDTC-VKSNDTC (đã hết hiệu lực ngày 01/12/2020) thì gia đình tội phạm thuộc 3 trường hợp sau sẽ không được xét duyệt đơn nhận tử thi:
- Tội danh tử hình liên quan đến:
- Chống loài người;
- Chiến tranh;
- An ninh quốc gia.
- Phạm nhân mắc các bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan;
- Không chứng minh được quan hệ thân nhân hợp pháp với tử tù.
Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có văn bản pháp luật nào quy định rõ những trường hợp tội phạm tử hình sẽ không được nhận tử thi sau khi thi hành án.
Tuy nhiên, tại Khoản 2 Điều 83 Luật Thi hành án hình sự 2019 có quy định, trong vòng 3 ngày kể từ ngày nhận được đơn xin nhận tử thi về mai táng thì Chánh án Tòa án đã ra quyết định thi hành án phải thông báo cho thân nhân hoặc người đại diện của tử tù về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận cho nhận tử thi. Đồng thời, nếu không chấp nhận thì Chánh án Tòa án phải thông báo rõ lý do.
Và cũng theo các quy định tại Điều 83 Luật này thì bạn có thể hiểu, gia đình tử tù có thể sẽ không được nhận tử thi nếu:
- Đơn xin nhận tử thi không đúng quy định, cụ thể là:
- Thông tin không rõ ràng;
- Không chứng minh được mối quan hệ với người chấp hành án tử hình;
- Không cam kết đảm bảo vệ sinh, an ninh trật tự và chi phí;
- Không có xác nhận của UBND địa phương hoặc cơ quan đại diện quốc gia (trường hợp tử tù là người nước ngoài);
- Không tuân thủ quy định về thời gian nhận tử thi (*);
- Hội đồng thi hành án tử hình không đồng ý (**).
Chú thích:
(*) Quá trình giao nhận tử thi phải được giải quyết trong vòng 24 giờ kể từ khi người nhà phạm nhân nhận được thông báo từ cơ quan thi hành án.
(**) Hội đồng thi hành án tử hình cũng có quyền không cho nhận tử thi nếu nhận thấy việc này ảnh hưởng đến an ninh trật tự, kể cả trước đó Chánh án đã duyệt đơn xin nhận tử thi.
3. Quy định xử lý khi tử tù không có thân nhân
Nếu tử tù không có thân nhân xin nhận tử thi hoặc gia đình tử tù không được duyệt đơn xin nhận tử thi thì việc mai táng tử tù sẽ do Hội đồng thi hành án đảm nhận. Theo đó, tiêu chuẩn mai táng tử tù được quy định tại Điều 7 Nghị định 43/2020/NĐ-CP như sau:
- 1 bộ trang phục;
- 1 cỗ quan tài gỗ;
- 4 mét vải khâm liệm;
- Cồn vệ sinh;
- Đồ cúng (hương, nến, rượu…);
- Một số chi phí khác.
Sau 3 năm kể từ ngày các cơ quan trên thực hiện mai táng cho tử tù, thân nhân có thể nộp đơn xin nhận hài cốt nếu có nhu cầu. Đơn đề nghị nhận hài cốt của người chấp hành án tử hình phải đáp ứng các điều kiện tương tự với đơn xin nhận tử thi.
>> Có thể bạn cần: Điều kiện xin nhận tử thi của tội phạm tử hình.
Các câu hỏi liên quan đến quy trình thi hành án tử hình ở Việt Nam
1. Tử hình ở Việt Nam bây giờ như thế nào? Việt Nam bỏ cách tử hình bằng bắn súng khi nào?
Hiện nay, pháp luật Việt Nam chỉ có duy nhất 1 hình thức tử hình tiêm thuốc độc. Quy trình xử bắn tử tù đã được bãi bỏ từ ngày 01/07/2011 theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2010. Nghị định số 82/2011/NĐ-CP quy định chi tiết việc thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc.
>> Xem ngay: Những hình thức thi hành án tử hình ở Việt Nam hiện nay.
2. Tử hình ở Việt Nam tốn bao nhiêu tiền? 3 mũi thuốc tử hình là gì?
Hiện tại chi phí tử hình bằng thuốc độc chưa được nhà nước công bố, tương tự với phương pháp thi hành án tử hình bằng súng trước đây. Do đó, chi phí cho 1 buổi thi hành án tử hình vẫn chưa thể xác định rõ ràng.
Thuốc tiêm cho tử tù gồm 3 mũi tiêm với chức năng khác nhau bao gồm:
- Thuốc làm mất tri giác;
- Thuốc gây tê liệt thần kinh;
- Thuốc làm ngưng tim.
>> Tham khảo thêm: Chi tiết quy trình tử hình bằng tiêm thuốc độc.
3. Quy định về chi phí mai táng tử tù như thế nào?
Chi phí mai táng tử tù không được xác định cụ thể, thay vào đó áp dụng tiêu chuẩn hiện vật theo quy định tại Điều 7 Nghị định 43/2020/NĐ-CP như sau:
- 1 bộ trang phục;
- 1 cỗ quan tài gỗ;
- 4 mét vải khâm liệm;
- Cồn vệ sinh;
- Đồ cúng;
- Một số chi phí khác.
>> Xem chi tiết: Hình thức mai táng tử tù sau khi thi hành án tử hình.
4. Tội phạm hình sự giết người có bị tử hình không?
Có. Theo Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội giết người là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng và có khung hình phạt cao nhất là tử hình.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp giết người đều bị áp dụng hình phạt tử hình mà chỉ áp dụng đối với các trường hợp có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.
>> Tham khảo thêm: Các tội tử hình ở Việt Nam hiện nay.
5. Nếu tử hình không chết thì sao? Tử hình nhưng không chết thì có được thả không?
Nếu tử hình nhưng không chết thì phạm nhân sẽ không được thả, thay vào đó sẽ được bàn giao cho cơ quan tạm giam và chờ quyết định của Tòa án tối cao để tiếp tục thi hành án.
6. Đối tượng được miễn thi hành án tử hình hoặc kết án chung thân có được giảm án không?
Người bị kết án tử hình nhưng được miễn thi hành án tử hình theo quy định của Bộ luật Hình sự thì hình phạt sẽ được chuyển thành tù chung thân. Vấn đề giảm án không phụ thuộc vào việc người này đã bị kết án tử hình trước đó hay loại tội danh đã thực hiện.
Người chấp hành án tù chung thân vẫn có thể được xem xét giảm án theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự trong trường hợp:
- Đã chấp hành hình phạt đủ thời gian theo luật quy định;
- Quá trình cải tạo tốt.
>> Tham khảo thêm: Những trường hợp được miễn thi hành án tử hình.