Quy trình tiếp công dân căn cứ Luật Tiếp công dân mới nhất

Tiếp công dân là gì? Quy định tiếp công dân tại nơi tiếp công dân theo Luật Tiếp công dân. Quy trình tiếp công dân đến khiếu nại, kiến nghị, tố cáo, phản ánh.

Căn cứ pháp lý

• Luật Tiếp công dân 2013 có hiệu lực từ 01/07/2014;
• Nghị định số 154/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/07/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân;
• Thông tư 04/2021/TT-TTCP quy định quy trình tiếp công dân (hết hiệu lực ngày 01/10/2026);
• Luật số 136/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo;
• Nghị quyết 116/2025/UBTVQH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, quy định về việc tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Khái niệm tiếp công dân là gì?

Căn cứ Khoản 1 Điều 2 Luật Tiếp công dân 2013: Tiếp công dân là việc cá nhân, tổ chức, cơ quan, đơn vị (được quy định tại Điều 4 Luật Tiếp công dân) đón tiếp để lắng nghe, tiếp nhận khiếu nại, kiến nghị, tố cáo, phản ánh của công dân; hướng dẫn và giải thích cho công dân về việc thực hiện quyền tố cáo, kiến nghị, khiếu nại, phản ánh đúng theo quy định pháp luật.

Quy định tiếp công dân tại trụ sở tiếp công dân các cấp

1. Nguyên tắc tiếp công dân

Theo quy định tại Điều 3 Luật Tiếp công dân 2013 (được bổ sung bởi Khoản 1 Điều 1 Luật số 136/2025/QH15), hoạt động tiếp công dân phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Phải được tiến hành tại nơi chuyên tiếp công dân của cơ quan, tổ chức, đơn vị;
• Phải bảo đảm tính công khai, dân chủ, kịp thời; 
• Thủ tục đơn giản, thuận tiện; 
• Giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho người tố cáo theo quy định pháp luật; 
• Đảm bảo tính khách quan, bình đẳng và không phân biệt đối xử khi thực hiện tiếp công dân;
• Tôn trọng và tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh theo quy định pháp luật;
• Cơ quan, tổ chức, đơn vị tổ chức tiếp công dân trực tiếp tại nơi tiếp công dân hoặc thực hiện theo hình thức trực tuyến.

2. Cơ quan tổ chức, đơn vị và cá nhân có thẩm quyền tiếp công dân

Tại Điều 4 Luật Tiếp công dân 2013 có quy định rõ các cá nhân, tổ chức, cơ quan, đơn vị sau đây có trách nhiệm tiếp công dân, cụ thể:

• Các cơ quan nhà nước bao gồm:
  • Chính phủ;
  • Bộ, cơ quan ngang bộ;
  • Cục, Tổng cục, tổ chức tương đương khác;
  • UBND tỉnh, UBND phường/xã;
  • Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
  • Các cơ quan của Quốc hội;
  • Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp xã/phường/thị trấn, HĐND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
  • Tòa án, Viện kiểm sát, Kiểm toán nhà nước.
• Các cá nhân thuộc cơ quan nhà nước bao gồm:
  • Đại biểu Quốc hội;
  • Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
• Các cơ quan, tổ chức khác, bao gồm:
  • Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;
  • Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
  • Cơ quan thuộc Chính phủ;
  • Đơn vị sự nghiệp công lập.

3. Trách nhiệm của người tiếp công dân

Theo quy định tại Điều 26 Nghị định 154/2026/NĐ-CP, trách nhiệm của người tham gia công tác tiếp công dân và cơ quan, đơn vị có liên quan được quy định như sau:

➧ Trách nhiệm của Ban Tiếp công dân, đơn vị hoặc công chức, viên chức được giao nhiệm vụ giúp người đứng đầu của cơ quan, tổ chức thực hiện hoạt động tiếp công dân:

• Sắp xếp công tác tiếp công dân của người đứng đầu của cơ quan, đơn vị, đồng thời thông báo cho cơ quan, đơn vị có liên quan biết;
• Ưu tiên sắp xếp các vụ việc tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh đông người, có tính chất phức tạp, kéo dài;
• Bố trí nhân sự ghi chép nội dung việc tiếp công dân, đảm bảo ghi chép trung thực, rõ ràng, đầy đủ;
• Chuẩn bị các điều kiện cần thiết khác để người đứng đầu cơ quan, đơn vị thực hiện tiếp công dân.

➧ Trách nhiệm của cơ quan, đơn vị có liên quan đến nội dung tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh:

• Cử đại diện lãnh đạo của cơ quan, đơn vị cùng tham gia tiếp công dân để thực hiện yêu cầu do người đứng đầu của cơ quan, đơn vị giao;
• Cử công chức, viên chức nhận các thông tin, tài liệu công dân cung cấp và ghi chép nội dung trong quá trình tiếp công dân;
• Chuẩn bị đầy đủ thông tin, tài liệu có liên quan đến nội dung vụ việc tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh;
• Kết thúc việc tiếp công dân: Giúp người đứng đầu của cơ quan, đơn vị chuẩn bị văn bản trả lời công dân nếu vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết. 

4. Những trường hợp được từ chối tiếp công dân

Theo Điều 9 Luật Tiếp công dân 2013 và Điều 4 Nghị định 154/2026/NĐ-CP, người tiếp công dân có quyền từ chối tiếp công dân trong các trường hợp sau:

• Trường hợp 1: Công dân đang trong tình trạng say do dùng chất kích thích, mắc bệnh tâm thần, bị mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi dân sự;
• Trường hợp 2: Công dân có hành vi đe dọa hoặc xúc phạm người tiếp công dân, người thi hành công vụ, cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc vi phạm nội quy nơi tiếp công dân;
• Trường hợp 3: Công dân có khiếu nại, tố cáo về vụ việc và đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, giải quyết theo đúng quy định pháp luật và đã ra thông báo bằng văn bản nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài.

Ngoài các trường hợp trên, tại Điều 4 Nghị định 154/2026/NĐ-CP còn quy định một số trường hợp người tiếp công dân có thể từ chối tiếp công dân dưới đây:

• Mang vũ khí, vật liệu nổ hoặc vật dụng, chấy nguy hiểm khác đến nơi tiếp dân mà không chấp hành quy định gửi tại nơi quy định hoặc không nộp cho bộ phận bảo đảm an ninh, trật tự;
• Không chấp hành việc kiểm tra an ninh theo quy định;
• Tự ý ghi âm, ghi hình hoặc phát trực tiếp (livestream) tại nơi tiếp công dân mà không có sự cho phép của người chủ trì tiếp công dân hoặc tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại nơi tiếp công dân;
• Có hành vi kích động, lôi kéo, gây rối trật tự công cộng tại nơi tiếp công dân;
• …

Quy trình tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh

Theo hướng dẫn tại Điều 14 và Điều 15 Nghị định 154/2026/NĐ-CP về quy trình tiếp công dân đến tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh tại nơi tiếp công dân của tổ chức, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp công dân như sau:

➧ Bước 1: Đón tiếp và xác định nhân thân của công dân

Người tiếp công dân đón tiếp và yêu cầu công dân:

• Cung cấp rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước/số định danh cá nhân;
• Văn bản ủy quyền hợp pháp (trường hợp được người khiếu nại ủy quyền);
• Xuất trình giấy tờ tùy thân, trường hợp được ủy quyền thì yêu cầu xuất trình giấy ủy quyền.

➧ Bước 2: Ghi nhận tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh và tiếp nhận thông tin, tài liệu

• Trường hợp công dân có đơn trình bày rõ ràng, đầy đủ nội dung tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh thì người tiếp công dân xác định rõ nội dung vụ việc, yêu cầu của công dân để xử lý cho phù hợp;
• Trường hợp công dân có đơn tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh nhưng chưa đầy đủ thì người tiếp công dân hướng dẫn công dân viết lại đơn hoặc viết bổ sung vào đơn những thông tin, nội dung còn thiếu hoặc chưa rõ;
• Trường hợp công dân không có đơn tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh thì người tiếp công dân hướng dẫn công dân viết theo đúng quy định pháp luật;
• Trường hợp công dân trình bày sự việc trực tiếp thì người tiếp công dân có nghĩa vụ:
  • Ghi chép lại đầy đủ, chính xác, trung thực nội dung tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh do công dân trình bày;
  • Nội dung nào chưa rõ thì người tiếp công dân đề nghị công dân trình bày thêm, sau đó đọc lại toàn bộ nội dung cho công dân nghe và đề nghị công dân ký tên hoặc điểm chỉ xác nhận văn bản;
  • Trường hợp nhiều công dân cùng đến tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh về cùng một nội dung thì người tiếp công dân hướng dẫn họ cử một người đại diện để trình bày nội dung tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh và ký tên/điểm chỉ xác nhận vào văn bản.
• Trường hợp đơn của công dân có nhiều nội dung khác nhau, người tiếp công dân hướng dẫn công dân tách riêng từng nội dung để gửi đến đúng cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

➧ Bước 3: Phân loại, xử lý tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh tại nơi tiếp công dân

Việc phân loại, xử lý tố cáo, khiếu nại trong quá trình tiếp công dân được thực hiện như sau:

• Trường hợp khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình thì người tiếp công dân tiếp nhận thông tin, tài liệu, chứng cứ kèm theo, đồng thời báo cáo người có thẩm quyền giải quyết;
• Trường hợp ý kiến trình bày nội dung tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp công dân thì người tiếp công dân hướng dẫn công dân viết đơn gửi đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

Có thể bạn quan tâm:

>> Phân biệt khiếu nại và tố cáo;

>> Phân biệt tố cáo và tố giác;

>> Lưu ý khi tố cáo và tố giác tội phạm;

>> Thẩm quyền giải quyết tố cáo;

>> Cách tố giác tội phạm online qua VNeID;

>> Cách làm đơn tố cáo lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Các câu hỏi thường gặp về quy định tiếp công dân

1. Mục đích của công tác tiếp công dân là gì?

Mục đích của việc tiếp công dâ n bao gồm:

• Hướng dẫn công dân thực hiện quyền tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh đúng theo quy định pháp luật và góp phần tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật;
• Tiếp nhận tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh thuộc thẩm quyền giải quyết của người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật.

2. Quy trình tiếp công dân gồm mấy bước?

Theo hướng dẫn tại Nghị định 154/2026/NĐ-CP, công tác tiếp công dân bao gồm 3 bước:

• Bước 1: Đón tiếp và xác định nhân thân của công dân;
• Bước 2: Ghi nhận tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh và tiếp nhận thông tin, tài liệu;
• Bước 3: Phân loại, xử lý tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh tại nơi tiếp công dân.

3. Công dân đến tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh cần cung cấp giấy tờ gì?

Khi đến nơi tiếp công dân, người có vụ việc cần tố cáo, khiếu nại, kiến nghị, phản ánh cần cung cấp cho người tiếp công dân thông tin cá nhân (họ tên đầy đủ, địa chỉ) và xuất trình giấy tờ tùy thân (CCCD/hộ chiếu) hoặc giấy ủy quyền (trường hợp được ủy quyền).