Xác định lại giới tính là gì? Khi nào được xác định lại giới tính

Quyền xác định lại giới tính của cá nhân? Lưỡng giới giả nam có được xác định lại giới tính không? Các trường hợp được xác định lại giới tính đối với cá nhân

Xác định lại giới tính là gì?

1. Các trường hợp được xác định lại giới tính

Theo Khoản 1 Điều 36 Bộ luật Dân sự 2015, việc xác định lại giới tính được thực hiện đối với người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính.

Theo Điều 2 Nghị định 88/2008/NĐ-CP, khuyết tật bẩm sinh về giới tính và giới tính chưa được định hình chính xác được hiểu như sau:

• Khuyết tật bẩm sinh về giới tính là tình trạng bộ phận sinh dục của một người có bất thường ngay từ khi sinh ra, thuộc 1 trong các dạng như nữ lưỡng giới giả nam, nam lưỡng giới giả nữ hoặc lưỡng giới thật;
• Giới tính chưa được định hình chính xác là trường hợp không thể xác định rõ 1 người là nam hay nữ dựa trên đặc điểm của bộ phận sinh dục và nhiễm sắc thể giới tính.

2. Nguyên tắc xác định lại giới tính

Theo Điều 3 Nghị định 88/2008/NĐ-CP, việc xác định lại giới tính phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

• Bảo đảm quyền cá nhân: Mỗi người được sống theo đúng giới tính của mình;
• Tự nguyện và đúng pháp luật: Việc xác định lại giới tính phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, khách quan, trung thực và khoa học. Các cá nhân, tổ chức có liên quan phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc xác định lại giới tính;
• Bảo mật thông tin: Phải giữ bí mật các thông tin liên quan đến người được xác định lại giới tính, trừ khi cơ quan có thẩm quyền ra văn bản yêu cầu cung cấp hồ sơ để phục vụ cho việc kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố và xét xử liên quan đến việc xác định lại giới tính.

Quyền xác định lại giới tính của cá nhân

Theo Khoản 2, Khoản 3 Điều 36 Bộ luật Dân sự 2015 thì việc xác định lại giới tính được thực hiện và bảo đảm các quyền, nghĩa vụ cá nhân như sau:

• Cá nhân có quyền và nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch;
• Cá nhân có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật Dân sự và các văn bản pháp luật có liên quan.

Lưu ý:

Việc xác định lại giới tính phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

Bài viết liên quan:

>> Nguyên tắc đăng ký hộ tịch là gì;

>> Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử là gì;

>> Quyền nhân thân bao gồm các quyền nào;

>> Thủ tục xác nhận thông tin hộ tịch trực tuyến.

Các hành vi bị nghiêm cấm khi xác định lại giới tính

Điều 4 Nghị định 88/2008/NĐ-CP quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong việc xác định lại giới tính, cụ thể:

• Thực hiện chuyển đổi giới tính trong trường hợp đã hoàn thiện về giới tính;
• Thực hiện xác định lại giới tính tại cơ sở khám chữa bệnh không đảm bảo điều kiện hoặc không có sự cho phép của Bộ Y tế hoặc Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
• Cung cấp hoặc tiết lộ thông tin liên quan đến việc xác định lại giới tính của người khác;
• Có hành vi phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính.

Xử phạt vi phạm quy định về xác định lại giới tính

Theo Điều 45 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm về xác định lại giới tính được quy định như sau:

➧ Phạt tiền 2.000.000 đồng - 5.000.000 đồng

Phạt tiền từ 2.000.000 đồng - 5.000.000 đồng đối với các hành vi sau:

• Tiết lộ thông tin liên quan đến việc xác định lại giới tính của người khác;
• Có hành vi phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính.

➧ Phạt tiền 30.000.000 đồng - 40.000.000 đồng

Phạt tiền từ 30.000.000 đồng - 40.000.000 đồng đối với hành vi xác định lại giới tính khi chưa được Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Giám đốc Sở Y tế cấp phép.

➧ Biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài hình thức phạt tiền, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả sau:

• Trường hợp có hành vi phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính: Phải trực tiếp xin lỗi;
• Trường hợp thực hiện xác định lại giới tính mà chưa được phép từ Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Giám đốc Sở Y tế: Phải nộp lại số lợi bất hợp pháp thu được.

Lưu ý:

Đây là mức phạt tiền đối với cá nhân. Đối với cùng 1 hành vi vi phạm hành chính thì tổ chức sẽ bị áp dụng mức phạt gấp 2 lần đối với cá nhân.

Câu hỏi thường gặp khi xác định lại giới tính

1. Khi nào 1 người được quyền xác định lại giới tính?

Một người được xác định lại giới tính khi thuộc 1 trong các trường hợp sau:

• Có khuyết tật bẩm sinh về giới tính;
• Giới tính chưa được định hình chính xác.

Lưu ý:

Việc xác định lại giới tính phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

2. Xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính có giống nhau không? 

Không. Xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính không phải là 1:

• Xác định lại giới tính áp dụng đối với người có khuyết tật bẩm sinh về giới tính hoặc giới tính chưa được định hình chính xác và cần can thiệp y học để xác định rõ giới tính;
• Chuyển đổi giới tính là việc cá nhân thực hiện chuyển đổi giới tính theo quy định pháp luật.

>> Xem chi tiết: Chuyển đổi giới tính là gì.

3. Xác định lại giới tính khi chưa được cấp phép phạt bao nhiêu tiền?

Cá nhân có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng - 40.000.000 đồng và tổ chức áp dụng mức phạt gấp đôi đối với hành vi xác định lại giới tính khi chưa được Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc Giám đốc Sở Y tế cấp phép.

4. Tiết lộ thông tin về người xác định lại giới tính có bị phạt không? 

Có. Cá nhân có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng - 5.000.000 đồng đối với các hành vi sau:

• Tiết lộ thông tin liên quan về việc xác định lại giới tính của người khác;
• Có hành vi phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính.

5. Sau khi xác định lại giới tính có được thay đổi giấy tờ tùy thân không?

Có. Sau khi xác định lại giới tính và thay đổi hộ tịch, cá nhân được đăng ký thay đổi, cập nhật thông tin giới tính trên giấy tờ tùy thân theo quy định pháp luật áp dụng đối với từng loại giấy tờ.

>> Xem chi tiết: Chi tiết hồ sơ thủ tục xác định lại giới tính.

6. Lưỡng giới giả nam có được xác định lại giới tính không?

Có. Nữ lưỡng giới giả nam (hay các trường hợp khuyết tật bẩm sinh về giới tính) hoàn toàn có quyền được xem xét xác định lại giới tính nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật và việc xác định lại giới tính cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính.