Thẩm phán Chủ tọa phiên tòa là ai - Thẩm phán có quyền gì?

Thẩm phán chủ tọa phiên tòa là gì? Thẩm phán và chủ tọa ai lớn hơn? Chủ tọa phiên tòa xét xử vụ án dân sự, hình sự và hành chính là thẩm phán có quyền gì?

Chủ tọa phiên tòa là ai?

Chủ tọa phiên tòa là người trong Hội đồng xét xử được phân công điều khiển và tổ chức hoạt động xét xử tại phiên tòa, bảo đảm phiên tòa diễn ra đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. 

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Hội đồng xét xử gồm có thẩm phán và hội thẩm hoặc chỉ có riêng thẩm phán. Trong đó:

• Nếu có 1 thẩm phán và 2 hội thẩm thì thẩm phán làm chủ tọa phiên tòa;
• Nếu có từ 2 thẩm phán trở lên thì chỉ có 1 thẩm phán được chọn làm chủ tọa phiên tòa.

>> Tham khảo thêm: Thẩm phán là gì.

Chủ tọa phiên tòa - thẩm phán có quyền gì?

1. Quyền và nhiệm vụ của thẩm phán chủ tọa phiên tòa dân sự

Theo quy định tại Điều 48 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm phán chủ tọa phiên tòa có các quyền và nhiệm vụ sau:

• Giải quyết đơn kiện, đơn yêu cầu thụ lý vụ việc dân sự;
• Lập hồ sơ vụ án dân sự;
• Làm rõ tình tiết vụ việc bao gồm thu thập, xác minh, đánh giá chứng cứ và tiến hành phiên tòa, phiên họp giải quyết vụ việc dân sự;
• Quyết định các việc sau:
  • Áp dụng, điều chỉnh hoặc chấm dứt các biện pháp khẩn cấp tạm thời;
  • Tạm đình chỉ, đình chỉ hoặc tiếp tục đưa vụ việc dân sự ra giải quyết;
  • Đưa vụ án dân sự ra xét xử, đưa việc dân sự ra giải quyết.
• Giúp đương sự hiểu rõ và thực hiện quyền đề nghị được hỗ trợ pháp lý theo quy định hiện hành;
• Tổ chức phiên họp nhằm rà soát quá trình cung cấp, tiếp nhận, công bố tài liệu, chứng cứ và tiến hành hòa giải, xác nhận kết quả thống nhất giữa các bên theo quy định;
• Triệu tập người tham gia phiên tòa, phiên họp;
• Đảm nhận vai trò điều hành phiên tòa trong quá trình xử lý vụ án, việc dân sự;
• Yêu cầu Chánh án bố trí Thẩm tra viên hỗ trợ các công việc thuộc quá trình tố tụng;
• Khi nhận thấy văn bản quy phạm pháp luật có nội dung không phù hợp với Hiến pháp hoặc các văn bản pháp luật có hiệu lực cao hơn, đề xuất Chánh án kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, bổ sung hoặc loại bỏ văn bản đó;
• Giải quyết các hành vi gây khó khăn, ảnh hưởng đến quá trình tố tụng dân sự;
• Thực hiện những nhiệm vụ tố tụng trong quá trình xử lý vụ án dân sự.

Có thể bạn quan tâm:

>> Tố tụng dân sự là gì;

>> Phân biệt tố tụng hành chính và tố tụng dân sự;

>> Quy định ủy thác tư pháp trong lĩnh vực dân sự;

>> Các quyền & nghĩa vụ của nguyên đơn và bị đơn trong vụ án dân sự.

2. Quyền và nhiệm vụ của thẩm phán chủ tọa phiên tòa hình sự

Theo quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 45 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thẩm phán được phân công làm chủ tọa phiên tòa có các quyền và nhiệm vụ sau:

• Nghiên cứu hồ sơ vụ án trước khi mở phiên tòa;
• Thực hiện xét xử vụ án;
• Thực hiện các thủ tục tố tụng và biểu quyết các vấn đề thuộc phạm vi giải quyết của Hội đồng xét xử;
• Thực hiện những công việc tố tụng khác thuộc phạm vi giải quyết của Tòa án do Chánh án phân công;
• Quyết định các việc sau:
  • Áp dụng, điều chỉnh hoặc chấm dứt các biện pháp ngăn chặn, cưỡng chế, ngoại trừ biện pháp tạm giam;
  • Trả hồ sơ vụ án để tiến hành điều tra bổ sung;
  • Quyết định đưa vụ án ra xét xử;
  • Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ giải quyết vụ án;
  • Trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám định lại, thực nghiệm điều tra; 
  • Xem xét việc thay đổi người giám định hoặc yêu cầu thay thế người giám định;
  • Yêu cầu xác định giá trị tài sản và thay đổi người thực hiện việc định giá;
  • Quyết định triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa;
• Điều hành quá trình xét xử và hoạt động tranh tụng tại phiên tòa;
• Chỉ định, đề cử hoặc thay đổi người bào chữa; 
• Chỉ định hoặc thay đổi người phiên dịch, người dịch thuật;
• Thực hiện các quyền hạn và nhiệm vụ tố tụng khác thuộc phạm vi của Tòa án theo sự phân công của Chánh án;
• Thẩm phán chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật đối với những hành vi và quyết định do mình thực hiện.

Có thể bạn quan tâm:

>> Vụ án hình sự là gì;

>> Quy định ủy thác tư pháp trong lĩnh vực hình sự;

>> Quyền của nguyên đơn và bị đơn dân sự trong vụ án hình sự.

3. Quyền và nhiệm vụ của thẩm phán chủ tọa phiên tòa hành chính

Tại Điều 38 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của thẩm phán chủ tọa phiên tòa như sau:

• Giải quyết đơn khởi kiện;
• Lập hồ sơ vụ án hành chính;
• Kiểm tra, xác minh và thu thập các tài liệu, chứng cứ cần thiết;
• Tổ chức các phiên xét xử, phiên họp giải quyết vụ án;
• Quyết định các việc sau:
  • Áp dụng, điều chỉnh hoặc chấm dứt các biện pháp khẩn cấp tạm thời;
  • Tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án hoặc tiếp tục giải quyết vụ án hành chính theo quy định;
  • Quyết định đưa vụ án hành chính ra xét xử.
• Giúp đương sự hiểu rõ quyền đề nghị được hỗ trợ pháp lý và hướng dẫn họ thực hiện;
• Tổ chức phiên họp để rà soát việc cung cấp, tiếp nhận, công bố tài liệu, chứng cứ và tiến hành đối thoại theo quy định;
• Triệu tập người tham gia phiên tòa, phiên họp;
• Đề nghị cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân cung cấp tài liệu, chứng cứ hoặc kiểm tra và bổ sung các tài liệu, chứng cứ cần thiết theo quy định;
• Đảm nhận vai trò chủ tọa, biểu quyết các vấn đề thuộc phạm vi giải quyết của Hội đồng xét xử;
• Đánh giá tính hợp pháp văn bản, hành vi hành chính có liên quan đến đối tượng bị khởi kiện. Trường hợp phát hiện vấn đề cần xem xét thì đề xuất Chánh án kiến nghị người hoặc cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định;
• Khi phát hiện văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu không phù hợp với Hiến pháp hoặc văn bản pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, báo cáo và đề xuất Chánh án kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản đó;
• Xử lý các hành vi gây trở ngại cho quá trình giải quyết vụ án hành chính;
• Thực hiện các công việc và quyền hạn khác theo quy định.

Có thể bạn quan tâm:

 >> Nội dung cơ bản của Hiến pháp;

>> Quy trình giải quyết khiếu nại hành chính;

>> Các loại án phí sơ thẩm và phúc thẩm trong vụ án hành chính.

Câu hỏi liên quan đến thẩm phán chủ tọa phiên tòa

1. Thẩm phán và chủ tọa ai lớn hơn?

Chủ tọa phiên tòa là thẩm phán được phân công điều hành phiên tòa. Trường hợp Hội đồng xét xử có từ 2 thẩm phán trở lên thì 1 thẩm phán được phân công làm chủ tọa phiên tòa và có vai trò điều hành phiên tòa, thực hiện các nhiệm vụ - quyền hạn của chủ tọa theo quy định pháp luật. 

Đồng thời, Hội đồng xét xử làm việc theo nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số nên chủ tọa không có địa vị pháp lý hoặc cấp bậc cao hơn các thẩm phán còn lại trong Hội đồng xét xử.

2. Chủ tọa phiên tòa là gì?

Chủ tọa phiên tòa là người được phân công điều khiển và tổ chức hoạt động xét xử tại phiên tòa, bảo đảm phiên tòa diễn ra đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. 

>> Xem chi tiết: Chủ tọa phiên tòa là ai.

3. Hội đồng xét xử có 2 thẩm phán thì có mấy chủ tọa phiên tòa?

Hội đồng xét xử có từ 2 thẩm phán trở lên thì chỉ có 1 thẩm phán được chọn làm chủ tọa phiên tòa.

4. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa thực hiện công việc gì?

Chủ tọa phiên tòa giữ vai trò tổ chức, điều hành quá trình tố tụng, xem xét và giải quyết các vấn đề phát sinh trong vụ án. Tuy nhiên, phạm vi quyền hạn cụ thể sẽ khác nhau tùy tính chất của vụ án dân sự, hình sự hay hành chính.

>> Xem chi tiết: Chủ tọa phiên tòa có quyền gì.