Cưỡng chế hành chính là gì? Đối tượng áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính, thẩm quyền cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là gì?
1. Cưỡng chế hành chính là gì?
Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là việc cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bắt buộc để buộc cá nhân, tổ chức vi phạm phải chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trong trường hợp người vi phạm không tự nguyện chấp hành theo quy định.
>> Có thể bạn quan tâm: Bị cưỡng chế hóa đơn là gì?
2. Cưỡng chế hành chính áp dụng khi nào?
Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính áp dụng trong trường hợp cá nhân, tổ chức Việt Nam hoặc nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính tại Việt Nam mà không tự giác chấp hành hoặc chấp hành không đủ hình phạt theo:
- Quyết định xử phạt hành chính;
- Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm;
- Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra trong trường hợp không có quyết định xử phạt hoặc không tự giác hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã khắc phục hậu quả.
Có thể bạn quan tâm:
>> Mức phạt hành chính về vi phạm giao thông;
>> Quy định xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn;
>> Mức án phí hành chính.
Theo quy định tại Điều 10, Điều 15, Điều 17 và Điều 20 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, có 4 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính gồm:
Chi tiết về từng biện pháp cưỡng chế được quy định như sau:
1. Cưỡng chế khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập
➧ Đối tượng áp dụng:
- Cán bộ, công chức, viên chức;
- Người làm trong lực lượng QĐND, CAND;
- Người làm trong tổ chức cơ yếu;
- Người làm việc có hưởng lương hoặc có thu nhập tại một cơ quan, tổ chức;
- Người được thuê làm việc có thu nhập ngắn hạn cho người sử dụng lao động, hộ gia đình, hộ kinh doanh;
- Người đang hưởng chế độ hưu trí theo quy định.
➧ Quy định tỷ lệ khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập:
- Đối với tiền lương, lương hưu: Khấu trừ mỗi lần tối đa 30% trên tổng tiền lương, lương hưu được hưởng (*);
- Đối với thu nhập khác: Khấu trừ mỗi lần tối đa 50% tổng thu nhập hàng tháng.
Lưu ý:
- (*) Lương hưu thực trả hàng tháng sau khi đã trích nộp BHXH, BHYT, BHTN, thuế TNCN;
- Việc khấu trừ lương phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người bị khấu trừ và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
Có thể bạn quan tâm:
>> Cán bộ - công chức - viên chức là ai;
>> Hướng dẫn cách đóng phạt nguội giao thông.
2. Cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản, tiền gửi
➧ Đối tượng áp dụng:
Người bị cưỡng chế có mở tài khoản, tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
➧ Quy định khấu trừ tiền từ tài khoản:
- Trong vòng 1 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định cưỡng chế, tổ chức tín dụng, ngân hàng, Kho bạc Nhà nước thực hiện phong tỏa tài khoản. Cụ thể:
- Phong tỏa số tiền trong tài khoản/số tiền gửi tương đương với số tiền phạt mà người đang bị cưỡng chế phải nộp;
- Phong tỏa toàn bộ tài khoản nếu số dư tài khoản thấp hơn số tiền nộp phạt.
- Sau khi phong tỏa tài khoản, ngân hàng phải thông báo cho người đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế biết về việc phong tỏa và khấu trừ số tiền trong tài khoản/số tiền gửi;
- Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày thông báo cho người bị cưỡng chế, tổ chức tín dụng, ngân hàng, Kho bạc Nhà nước sẽ trích tiền từ tài khoản/sổ tiền gửi của người bị cưỡng chế để nộp vào ngân sách nhà nước, sau đó thông báo cho người ra quyết định cưỡng chế biết;
- Sau khi nhận thông báo đã thực hiện khấu trừ từ tài khoản của ngân hàng, trong vòng 3 ngày làm việc, người ra quyết định cưỡng chế sẽ gửi đề nghị chấm dứt phong tỏa tài khoản/số tiền gửi đến phía ngân hàng.
➧ Đối tượng áp dụng:
Người bị cưỡng chế có tài sản tương ứng với số tiền đủ để thi hành quyết định xử phạt, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả và chi phí cho việc tổ chức thi hành cưỡng chế.
Trường hợp người bị cưỡng chế không có tài sản tương ứng với số tiền đủ để nộp phạt thì có thể kê biên nhiều tài sản hoặc 1 tài sản (*) có giá trị cao hơn tổng số tiền nộp phạt.
Ghi chú:
(*) Tài sản đó không thể phân chia hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản.
➧ Các loại tài sản thường bị kê biên gồm:
- Quyền sử dụng đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng ký giao dịch;
- Tài sản gắn liền với đất;
- Vốn góp;
- Nhà ở duy nhất nhưng có diện tích trên mức tối thiểu theo quy định của pháp luật và người bị cưỡng chế không có tài sản khác hoặc tài sản không đủ giá trị nộp phạt;
- Phương tiện giao thông;
- Hoa lợi (lương thực, thực phẩm…).
➧ Các loại tài sản không được kê biên:
- Tài sản bị cấm lưu hành;
- Tài sản phục vụ an ninh quốc phòng, cơ yếu, lợi ích công cộng;
- Vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ;
- Tài sản có chứa chất phóng xạ, chất cháy, chất độc;
- Tài sản là di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, di sản tư liệu;
- Tài sản đang cầm cố, thế chấp;
- Tài sản bị kê biên của đối tượng bị cưỡng chế là cá nhân gồm:
- Nhà ở duy nhất có diện tích tối thiểu theo quy định của pháp luật;
- Thuốc chữa bệnh, lương thực, thực phẩm phục vụ nhu cầu thiết yếu;
- Công cụ lao động, dụng cụ, đồ dùng sinh hoạt;
- Đồ dùng thờ cúng, di vật, huân chương, huy chương, bằng khen;
- Đồ dùng cần thiết của người tàn tật, đồ dùng chăm sóc người bệnh.
- Tài sản bị kê biên của đối tượng bị cưỡng chế là tổ chức gồm:
- Thuốc phục vụ việc phòng, chữa bệnh cho người lao động;
- Lương thực, thực phẩm, công cụ, tài sản khác phục vụ cho bữa ăn của NLĐ;
- Nhà trẻ, trường học, cơ sở y tế và các tài sản khác thuộc các cơ sở này (ngoại trừ tài sản để kinh doanh);
- Trang thiết bị, công cụ đảm bảo an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, ô nhiễm môi trường.
4. Cưỡng chế thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do bên thứ 3 đang giữ
➧ Đối tượng áp dụng:
Người bị cưỡng chế sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản bằng cách giao cho cá nhân, tổ chức khác (bên thứ 3) nắm giữ.
➧ Một số quy định về thu giữ tài sản do bên thứ 3 nắm giữ:
- Áp dụng biện pháp này khi cơ quan thẩm quyền có căn cứ xác định bên thứ 3 đang nắm giữ tiền và tài sản của đối tượng bị cưỡng chế;
- Trước khi thi hành cưỡng chế, nếu bên thứ 3 tự nguyện cung cấp tài sản theo quyết định cưỡng chế thì cơ quan cưỡng chế sẽ lập biên bản công nhận sự tự nguyện thi hành;
- Khi tiến hành cưỡng chế phải có đại diện UBND cấp xã hoặc người chứng kiến;
- Vẫn tiến hành cưỡng chế trong trường hợp người bị cưỡng chế và bên thứ 3 vắng mặt nhưng phải có đại diện UBND xã hoặc người chứng kiến.
----------
Trong trường hợp bạn có căn cứ cho rằng quyết định hành chính của cơ quan thẩm quyền trái với quy định pháp luật thì bạn cũng có quyền khiếu nại hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tham khảo quy định về khiếu nại hành chính tại các bài viết sau:
>> Quy trình giải quyết khiếu nại hành chính;
>> Dịch vụ giải quyết khiếu nại quyết định hành chính - Luật sư trực tiếp tư vấn.
Câu hỏi thường gặp về cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính
1. Thẩm quyền cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là ai?
Theo quy định tại Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 được sửa đổi bởi Khoản 16 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2025, những người sau đây có thẩm quyền cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính:
- Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là cấp trưởng hoặc người đứng đầu cơ quan, đơn vị;
- Kiểm toán trưởng, kiểm toán nhà nước có thẩm quyền cưỡng chế đối với quyết định xử phạt hành chính của mình và cấp dưới ban hành;
- Người có thẩm quyền thuộc cơ quan tiếp nhận quyết định xử phạt ra quyết định cưỡng chế hoặc báo cáo cấp trên của mình ra quyết định cưỡng chế;
- Cấp phó của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được giao quyền quyết định cưỡng chế.
2. Hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì có bị cưỡng chế không?
Căn cứ theo Điều 74 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 được sửa đổi bởi Khoản 36 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020, thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính được tính từ ngày ban hành đến khi quyết định xử phạt còn hiệu lực.
Khi quyết định xử phạt hết hiệu lực thì không tiếp tục thi hành cưỡng chế, trừ trường hợp có tịch thu tang vật, phương tiện hoặc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
3. Có mấy phương pháp cưỡng chế thi hành xử phạt hành chính?
Có 4 biện pháp cưỡng chế thi hành xử phạt hành chính gồm:
- Khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập;
- Khấu trừ tiền từ tài khoản;
- Kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá;
- Thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang giữ.
>> Xem chi tiết: Các biện pháp cưỡng chế hành chính.
4. Số tiền phạt cao hơn giá trị tài sản có bị cưỡng chế nộp phạt vi phạm hành chính không?
Trường hợp người bị cưỡng chế không có tài sản tương ứng với số tiền đủ để nộp phạt thì có thể kê biên nhiều tài sản hoặc 1 tài sản có giá trị cao hơn tổng số tiền nộp phạt trong trường hợp tài sản đó không thể phân chia hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản.
>> Xem chi tiết: Quy định kê biên tài sản có giá trị tương ứng với tiền phạt để bán đấu giá.
BÌNH LUẬN - HỎI ĐÁP
Hãy để lại câu hỏi của bạn, chúng tôi sẽ trả lời TRONG 15 PHÚT