Thực trạng quỹ bảo hiểm xã hội là gì? Nguyên tắc quản lý quỹ bảo hiểm xã hội gồm những gì? Việc thu chi quỹ bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
1. Khái niệm quỹ bảo hiểm xã hội
Luật Bảo hiểm xã hội 2014 định nghĩa quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính nằm ngoài ngân sách nhà nước, hình thành từ những đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và được nhà nước hỗ trợ một phần.
Cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam có nhiệm vụ phối hợp với những cơ quan dưới đây để thực hiện quản lý, vận hành quỹ BHXH:
- Bộ Nội vụ;
- Bộ Tài chính;
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
- Ủy ban nhân dân các cấp khác theo quy định của Chính phủ.
2. Quỹ bảo hiểm xã hội gồm những quỹ nào?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (cũng là Luật BHXH mới nhất và đang được áp dụng ở thời điểm hiện tại), thành phần của quỹ bảo hiểm xã hội bao gồm:
- Quỹ ốm đau và thai sản;
- Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
- Quỹ hưu trí và tử tuất;
- Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Tham khảo thêm:
>> Chi tiết quy định hưởng bảo hiểm xã hội khi về hưu;
>> Những quy định mới về bảo hiểm xã hội nghỉ thai sản;
>> Quy định bảo hiểm xã hội mới về trợ cấp tai nạn lao động.
1. Mục đích thành lập quỹ bảo hiểm xã hội
Nhìn chung, quỹ BHXH được thành lập nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động, đảm bảo an sinh xã hội. Cụ thể, khi người tham gia bảo hiểm xã hội gặp vấn đề bất trắc, họ sẽ nhận được 1 khoản trợ cấp trích từ 1 trong các quỹ thành phần để san sẻ gánh nặng tài chính, tinh thần.
➤ Nguồn thu của quỹ bảo hiểm xã hội
Hoạt động thu chi quỹ bảo hiểm xã hội cũng được quản lý khá chặt chẽ. Dưới đây là những nguồn thu chủ yếu để hình thành và duy trì quỹ bảo hiểm xã hội:
- Đóng góp của người lao động dựa trên các quy định về việc đóng bảo hiểm xã hội;
- Đóng góp của các doanh nghiệp, công ty (hay còn gọi là người sử dụng lao động);
- Hỗ trợ từ nguồn ngân sách do nhà nước quản lý;
- Tiền lời từ hoạt động đầu tư, cụ thể là:
- Mua trái phiếu;
- Gửi tiền, mua trái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi tại các ngân hàng thương mại;
- Lãi từ việc cho vay;
- Đầu tư vào những dự án quan trọng theo quyết định của Chính phủ.
- Những nguồn thu hợp pháp khác, chẳng hạn như:
- Đóng góp của các cá nhân hoặc tổ chức trong nước hoặc nước ngoài;
- Khoản phí nộp phạt từ cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định về bảo hiểm xã hội…
➤ Các khoản chi của quỹ bảo hiểm xã hội
Vậy quỹ BHXH được chi cho những trường hợp nào? Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định các khoản chi của quỹ bảo hiểm xã hội như sau:
- Thanh toán các chế độ của bảo hiểm xã hội cho người lao động;
- Thanh toán chi phí bảo hiểm y tế cho những trường hợp sau:
- Người đang hưởng lương hưu;
- Người lao động nghỉ việc được hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng;
- Người lao động nghỉ việc được hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng;
- Người lao động nghỉ việc được hưởng trợ cấp ốm đau (trường hợp mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày theo quy định của Bộ Y tế);
- Người lao động nghỉ việc được hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng;
- Thanh toán chi phí quản lý bảo hiểm xã hội, chẳng hạn như:
- Thực hiện các hoạt động tuyên truyền, bồi dưỡng chuyên môn về bảo hiểm xã hội;
- Cải cách, hiện đại hóa công tác quản lý bảo hiểm xã hội…
- Thanh toán chi phí giám định mức độ suy giảm khả năng lao động trong trường hợp:
- Người lao động tự đi giám định, không thông qua người sử dụng lao động;
- Kết quả giám định đủ điều kiện được hưởng các chế độ liên quan theo quy định về bảo hiểm xã hội.
- Đầu tư để đảm bảo duy trì và tăng trưởng quỹ bảo hiểm xã hội.
>> Có thể bạn quan tâm: Mức trợ cấp nghỉ hưu theo Luật BHXH mới.
Để được hưởng quyền lợi của các quỹ bảo hiểm xã hội, người lao động cần tuân thủ những quy định về bảo hiểm xã hội dưới đây:
➤ Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội
Trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm xã hội được Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định như sau:
- Thanh toán chi phí đầy đủ, đúng hạn theo quy định của các điều luật về bảo hiểm xã hội;
- Cập nhật các quy định mới về bảo hiểm xã hội, luật mới về bảo hiểm xã hội và thực hiện trách nhiệm của người tham gia;
- Đảm bảo kê khai trung thực, chính xác các thông tin theo quy định của bảo hiểm xã hội.
➤ Đối với người thụ hưởng các quyền lợi của quỹ bảo hiểm xã hội
Cụ thể quy định về trách nhiệm của người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội:
- Tuân thủ các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và những luật có liên quan;
- Hoàn trả tiền trợ cấp theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp phát hiện vi phạm quy định thụ hưởng;
- Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức được cơ quan này ủy quyền trong công tác xác minh điều kiện thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội hằng năm.
>> Tham khảo thêm: Quy định mới về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Các câu hỏi về quỹ bảo hiểm xã hội, nguyên tắc quản lý quỹ bảo hiểm xã hội
1. Quỹ bảo hiểm xã hội là gì?
Theo định nghĩa tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014, quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ ngoài ngân sách nhà nước, hình thành từ những đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và được nhà nước hỗ trợ một phần.
>> Xem chi tiết: Quỹ bảo hiểm xã hội tại Việt Nam.
2. Quỹ bảo hiểm xã hội gồm những gì? Quỹ bảo hiểm xã hội gồm những quỹ nào?
Hiện nay, thành phần của quỹ bảo hiểm xã hội bao gồm:
- Quỹ ốm đau và thai sản;
- Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
- Quỹ hưu trí và tử tuất.
- Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
>> Xem chi tiết: Quỹ bảo hiểm xã hội quy định mới gồm những gì.
3. Hoạt động thu chi quỹ bảo hiểm xã hội cụ thể ra sao?
Nguồn thu của quỹ BHXH đến từ:
- Đóng góp của người lao động;
- Đóng góp của người sử dụng lao động;
- Hỗ trợ từ nhà nước;
- Tiền lời từ các hoạt động đầu tư;
- Những nguồn thu hợp pháp khác.
Các khoản chi của quỹ bảo hiểm xã hội được quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 như sau:
- Thanh toán các chế độ bảo hiểm xã hội cho người lao động;
- Thanh toán bảo hiểm y tế cho một số trường hợp cụ thể theo quy định;
- Thanh toán phí quản lý bảo hiểm xã hội;
- Thanh toán phí giám định mức độ suy giảm khả năng lao động theo quy định;
- Đầu tư để đảm bảo duy trì và tăng trưởng quỹ bảo hiểm xã hội.
>> Xem ngay: Chi tiết các khoản thu chi bảo hiểm xã hội.
4. Quỹ bảo hiểm xã hội do ai quản lý?
Quỹ BHXH do cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam phối hợp quản lý với các cơ quan sau:
- Bộ Nội vụ;
- Bộ Tài chính;
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
- Ủy ban nhân dân các cấp khác theo quy định của Chính phủ.
5. Điều kiện để hưởng quyền lợi của các quỹ bảo hiểm xã hội là gì?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, điều kiện chung để hưởng các chính sách liên quan đến bảo hiểm xã hội như sau:
- Thanh toán bảo hiểm xã hội đầy đủ, đúng hạn;
- Cập nhật những quy định mới nhất về bảo hiểm xã hội để hoàn thành trách nhiệm của người tham gia;
- Kê khai trung thực, chính xác;
- Hoàn trả tiền trợ cấp nếu vi phạm quy định thụ hưởng;
- Xác minh điều kiện thụ hưởng định kỳ.
>> Tham khảo thêm: Điều kiện và quy định về bảo hiểm xã hội.
6. Có nguy cơ vỡ quỹ bảo hiểm xã hội không?
Một số nguồn tin cho rằng quỹ bảo hiểm xã hội bị vỡ do nhiều nguyên nhân khác nhau, chủ yếu liên quan đến vấn đề dân số và tỷ lệ đóng. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có thông tin chính xác về nguy cơ vỡ quỹ bảo hiểm xã hội. Quỹ này vẫn đang được các cơ quan quản lý và duy trì theo quy định.
>> Tham khảo thêm: Nguyên tắc quản lý quỹ bảo hiểm xã hội.
7. Nguồn hình thành quỹ bảo hiểm xã hội là từ đâu?
Quỹ bảo hiểm xã hội được hình thành từ các nguồn như:
- Đóng góp của người lao động;
- Đóng góp của người sử dụng lao động;
- Hỗ trợ từ nhà nước;
- Tiền lời từ các hoạt động đầu tư;
- Những nguồn thu hợp pháp khác.
BÌNH LUẬN - HỎI ĐÁP
Hãy để lại câu hỏi của bạn, chúng tôi sẽ trả lời TRONG 15 PHÚT