Thuế thừa kế tài sản là gì? Cách tính thuế TNCN từ thừa kế

Nhận tài sản thừa kế có phải đóng thuế không? Bố mẹ thừa kế đất cho con có phải đóng thuế không? Cách tính thuế TNCN từ thừa kế bất động sản mới nhất?

Nội dung chính:

I. Tài sản thừa kế có phải đóng thuế không? Quy định thuế TNCN từ thừa kế
II. Thời điểm phát sinh thuế thừa kế và cách xác định giá trị tài sản thừa kế
III. Thuế TNCN từ thừa kế tính thế nào? Cách tính thuế thừa kế tài sản
IV. Cách kê khai thuế thu nhập cá nhân và nộp thuế TNCN từ thừa kế
V. Chậm kê khai thuế hoặc chậm nộp thuế TNCN từ thừa kế bị xử lý thế nào?
VI. Câu hỏi thường gặp liên quan đến thuế TNCN từ thừa kế

Nhận tài sản thừa kế không đồng nghĩa với việc người nhận luôn phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Nghĩa vụ thuế được xác định dựa trên loại tài sản thừa kế, giá trị tài sản được hưởng và quan hệ giữa người nhận và người để lại di sản.

Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 nâng ngưỡng xác định thu nhập tính thuế đối với thừa kế từ 10.000.000 đồng lên 20.000.000 đồng cho mỗi lần nhận. Vì vậy, người nhận thừa kế cần đối chiếu đầy đủ các điều kiện trước khi xác định số thuế phải nộp.

I. Tài sản thừa kế có phải đóng thuế không? Quy định thuế TNCN từ thừa kế

1. Tài sản thừa kế nào thuộc diện chịu thuế TNCN?

Không phải mọi loại tài sản thừa kế đều thuộc diện chịu thuế TNCN. Theo quy định, thu nhập từ thừa kế thuộc diện chịu thuế TNCN gồm các nhóm tài sản sau:

Chứng khoán: cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ, quyền mua cổ phiếu và các loại chứng khoán khác;
Phần vốn góp: phần vốn trong doanh nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cơ sở kinh doanh;
Bất động sản: quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình xây dựng và các tài sản, quyền tài sản gắn liền với đất;
Tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng: ô tô, xe máy, tàu, thuyền và các tài sản khác thuộc diện phải đăng ký.

Như vậy:

Tiền mặt, ngoại tệ, vàng và những tài sản khác không thuộc các nhóm được pháp luật liệt kê nêu trên thì không được xác định là thu nhập chịu thuế TNCN từ thừa kế theo quy định này.

2. Trường hợp nào miễn thuế TNCN khi nhận thừa kế tài sản?

Theo pháp luật quy định, việc miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ thừa kế bất động sản giữa những người có quan hệ sau đây:

Vợ với chồng;
Cha mẹ đẻ và con đẻ;
Cha mẹ nuôi và con nuôi;
Cha mẹ chồng và con dâu;
Cha mẹ vợ và con rể;
Ông bà nội với cháu nội;
Ông bà ngoại với cháu ngoại;
Anh, chị, em ruột với nhau.

Phạm vi miễn thuế trên chỉ áp dụng đối với bất động sản. Vì vậy, nếu tài sản được thừa kế là cổ phiếu, phần vốn góp, ô tô hoặc tài sản phải đăng ký khác thì quan hệ gia đình không phải là căn cứ để đương nhiên miễn thuế TNCN.

Ví dụ:

Người con nhận thừa kế quyền sử dụng đất từ cha mẹ có thể thuộc trường hợp được miễn thuế TNCN nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và hồ sơ có chứng minh quan hệ. Ngược lại, nếu người con nhận thừa kế cổ phiếu hoặc ô tô thì vẫn phải xem xét nghĩa vụ thuế theo giá trị tài sản được nhận.

>> Xem thêm: Các khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân - Cập nhật mới nhất.

II. Thời điểm phát sinh thuế thừa kế và cách xác định giá trị tài sản thừa kế

1. Thời điểm phát sinh thuế TNCN từ thừa kế là khi nào?

Về nguyên tắc, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm cá nhân nhận được tài sản thừa kế.

Tuy nhiên, đối với 1 số loại tài sản như chứng khoán, bất động sản và tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, thời điểm tính thuế còn phụ thuộc vào thủ tục chuyển quyền, đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng theo quy định chuyên ngành.

Vì vậy, ngày lập di chúc, ngày ký văn bản khai nhận di sản hoặc ngày văn bản phân chia di sản có hiệu lực không phải lúc nào cũng được mặc nhiên coi là thời điểm tính thuế trong mọi trường hợp.

2. Giá trị tài sản thừa kế được xác định như thế nào?

Giá trị tài sản ghi nhận trong di chúc, văn bản khai nhận hoặc văn bản phân chia di sản không phải trường hợp nào cũng được sử dụng trực tiếp làm giá trị tính thuế. Căn cứ xác định phụ thuộc vào từng loại tài sản.

➧ Đối với chứng khoán

Giá trị tính thuế được xác định theo nguyên tắc định giá tương ứng với từng loại chứng khoán. Đối với chứng khoán niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, giá trị thường được xác định theo giá tham chiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán tại thời điểm pháp luật quy định.

➧ Đối với phần vốn góp

Giá trị phần vốn góp nhận thừa kế được xác định dựa trên giá trị sổ sách kế toán tại thời điểm gần nhất trước khi đăng ký quyền sở hữu phần vốn góp.

➧ Đối với bất động sản

Giá trị quyền sử dụng đất được xác định theo giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (nếu có), theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm đăng ký.

Giá trị nhà và công trình xây dựng được xác định theo quy định về nhà tính lệ phí trước bạ của địa phương hoặc phương pháp xác định giá áp dụng đối với tài sản tương ứng.

➧ Đối với tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng

Ô tô, xe máy và các tài sản phải đăng ký khác được xác định giá trị theo giá tính lệ phí trước bạ của tài sản hoặc tài sản tương đương tại thời điểm làm thủ tục đăng ký.

Do đó, đối với tài sản có giá trị lớn, người nhận không nên chỉ căn cứ vào giá do các bên tự thỏa thuận mà cần xác định đúng giá trị tính thuế theo quy định áp dụng cho từng loại tài sản.

Bài viết liên quan:

>> Cách tính lệ phí trước bạ;

>> Hướng dẫn nộp lệ phí trước bạ trên Cổng DVC.

III. Thuế TNCN từ thừa kế tính thế nào? Cách tính thuế thừa kế tài sản

1. Nhận thừa kế không quá 20.000.000 đồng có phải nộp thuế không?

Từ ngày 01/07/2026, trường hợp tài sản thừa kế thuộc diện chịu thuế nhưng giá trị tính thuế không vượt quá 20.000.000 đồng cho mỗi lần nhận thì chưa phát sinh thuế TNCN phải nộp.

Nếu giá trị tài sản vượt ngưỡng này, thu nhập tính thuế được xác định bằng phần giá trị vượt trên ngưỡng 20.000.000 đồng.

Ví dụ:

Một người nhận tài sản thừa kế có giá trị tính thuế là 30.000.000 đồng thì: Thu nhập tính thuế = 30.000.000 đồng - 20.000.000 đồng = 10.000.000 đồng.

Lưu ý:

Trường hợp 1 di sản được nhiều người cùng nhận:

Nghĩa vụ thuế được xác định riêng đối với phần tài sản mà từng người được hưởng;
Không lấy toàn bộ giá trị di sản để tính thành 1 khoản thuế chung cho tất cả người thừa kế.

2. Hướng dẫn cách tính thuế TNCN từ thừa kế

Thuế TNCN đối với thu nhập từ nhận thừa kế được áp dụng theo thuế suất 10%. Công thức xác định số thuế phải nộp như sau:

Thuế TNCN phải nộp

Thu nhập tính thuế

10%

Ví dụ:

Ông A nhận thừa kế 1 phần vốn góp có giá trị tính thuế là 500.000.000 đồng. Khoản thừa kế này không thuộc trường hợp được miễn thuế.

Số thuế TNCN ông A phải nộp là: (500.000.000 - 20.000.000 đồng) x 10% = 48.000.000 đồng.

✦✦✦

1) Cá nhân nhận tài sản là người có trách nhiệm kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế;

2) Thu nhập từ thừa kế được khai theo từng lần phát sinh và không cộng chung với thu nhập từ tiền lương, tiền công để quyết toán thuế TNCN cuối năm.

Xem thêm:

>> Cách tính thuế thu nhập cá nhân bất thường;

>> Cách tính và khai thuế theo từng lần phát sinh;

>> Cách xác định thuế thu nhập cá nhân và các khoản giảm trừ.

IV. Cách kê khai thuế thu nhập cá nhân và nộp thuế TNCN từ thừa kế

Thu nhập từ thừa kế được khai thuế theo từng lần phát sinh. Người nhận tài sản không đưa khoản thu nhập này vào hồ sơ quyết toán thuế đối với tiền lương, tiền công.

✦✦✦

Từ ngày 01/07/2026, với trường hợp khai thuế theo từng lần phát sinh thì thời hạn nộp hồ sơ khai thuế về nguyên tắc, chậm nhất vào ngày thứ 10 kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.

Riêng thừa kế bất động sản được thực hiện theo thời hạn và trình tự gắn với hồ sơ đăng ký sang tên hoặc đăng ký biến động đất đai. Do đó, không áp dụng máy móc thời hạn 10 ngày cho mọi trường hợp thừa kế.

Nơi thực hiện thủ tục được xác định theo loại tài sản:

Đối với chứng khoán và phần vốn góp: thực hiện tại cơ quan thuế được xác định theo tổ chức phát hành, đơn vị có phần vốn góp hoặc nơi cá nhân cư trú, tùy từng trường hợp;
Đối với bất động sản, hồ sơ thuế được thực hiện cùng quá trình đăng ký sang tên hoặc đăng ký biến động;
Đối với xe ô tô, xe máy và tài sản phải đăng ký khác thì thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền gắn với thủ tục khai lệ phí trước bạ và đăng ký tài sản.

Lưu ý:
Cá nhân nhận tài sản là người chịu trách nhiệm kê khai thuế, trừ trường hợp pháp luật có quy định cụ thể về việc tổ chức, cá nhân khác thực hiện thay.

V. Chậm kê khai thuế hoặc chậm nộp thuế TNCN từ thừa kế bị xử lý thế nào?

Nếu phát sinh số thuế phải nộp nhưng người nộp thuế thanh toán quá thời hạn, số tiền chậm nộp được tính theo mức 0,03% mỗi ngày trên số thuế còn thiếu.

Cần phân biệt 2 trường hợp:

Chậm nộp hồ sơ khai thuế: Người nộp thuế có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về quản lý thuế;
Chậm nộp tiền thuế: Phát sinh tiền chậm nộp theo số tiền thuế còn thiếu và số ngày quá hạn.

Do vậy, đối với tài sản thừa kế có giá trị lớn thì người nhận nên kiểm tra nghĩa vụ thuế ngay khi tiến hành thủ tục nhận di sản, thay vì chờ đến khi đăng ký sang tên mới xác định số thuế phải nộp.

-------

Tóm lại:

Không phải mọi trường hợp nhận thừa kế đều phát sinh thuế TNCN. Để xác định chính xác nghĩa vụ thuế, người nhận cần xem xét lần lượt:

Tài sản được nhận có thuộc nhóm tài sản chịu thuế hay không?
Khoản thừa kế có thuộc trường hợp được miễn thuế hay không?
Giá trị tính thuế của phần tài sản được nhận có vượt 20.000.000 đồng cho mỗi lần phát sinh hay không?
Thời điểm, thời hạn và cơ quan tiếp nhận hồ sơ được xác định như thế nào?

Đáng lưu ý:

Đối với thừa kế bất động sản giữa các đối tượng được pháp luật quy định sẽ được áp dụng chính sách miễn thuế theo quan hệ gia đình;
Đối với cổ phiếu, phần vốn góp, ô tô và tài sản phải đăng ký khác, người nhận vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ thuế dù tài sản được để lại bởi cha mẹ, vợ chồng hoặc người thân.

>> Có thể bạn quan tâm: Các điểm mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân - Cập nhật định kỳ.