Truy thu BHXH là gì? Khi nào bị tính lãi BHXH? Cách tính lãi truy thu BHXH 2026. Đối tượng truy thu BHXH. Làm hồ sơ truy thu BHXH theo Luật Bảo hiểm xã hội
Truy thu BHXH là việc cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam thu khoản tiền phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp của các trường hợp trốn đóng, đóng không đủ số tiền phải đóng theo quy định, đóng không đủ số người thuộc diện bắt buộc tham gia, chiếm dụng tiền đóng, hưởng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN.
Tìm hiểu thêm:
>> Quy định mức đóng BHXH, BHTN, BHYT mới nhất;
>> Quy định những đối tượng không phải tham gia BHXH bắt buộc.
Căn cứ vào Điểm a Khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, các khoản truy thu bảo hiểm xã hội bao gồm:
- Truy thu do điều chỉnh làm tăng tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc mà thời gian thực hiện hồi tố trở về trước;
- Truy thu đối với trường hợp người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và được gia hạn hợp đồng hay ký hợp đồng mới tại nước tiếp nhận lao động thì sẽ thực hiện truy thu BHXH sau khi về nước;
- Truy thu đối với chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp (quy định tại Điểm m và Điểm n Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024) nếu đóng sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định tại Điểm b Khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội.
Theo Điều 6 Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, truy thu do hành vi chậm đóng BHXH, BHTN chuyển sang trốn đóng được xác định như sau:
➤ Trường hợp người sử dụng lao động chưa đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động
Theo quy định, từ ngày thứ 61 kể từ sau thời hạn đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho người lao động nhưng người sử dụng lao động vẫn chưa thực hiện đăng ký thì sẽ được tính là trốn đóng BHXH.
➤ Trường hợp người sử dụng lao động đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn theo các quy định bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp của nhà nước
- Đối với đơn vị đóng hằng tháng: Số ngày trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN được xác định bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng phát sinh tiền lương đã đăng ký làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp hơn;
- Đối với đơn vị đóng 3 tháng hoặc 6 tháng/lần: Số ngày trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN được xác định bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng đã đăng ký làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp hơn.
➤ Trường hợp người sử dụng lao động chậm đóng bảo hiểm xã hội dù đã được đôn đốc, nhắc nhở theo quy định
- Đối với đơn vị đã được cơ quan BHXH đôn đốc trong vòng 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định mà vẫn không đóng, thì hành vi chậm đóng sẽ chuyển thành trốn đóng kể từ ngày thứ 61 sau thời hạn đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất quy định;
- Đối với đơn vị đã được cơ quan BHXH gửi văn bản nhắc nhở theo quy định sau 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định thì thời điểm xác định trốn đóng tính từ ngày thứ 15 kể từ ngày ban hành văn bản đôn đốc của cơ quan BHXH.
Tham khảo thêm:
>> Mức phạt công ty chậm đóng BHXH;
>> Cách tra cứu BHXH trực tuyến.
III. Hướng dẫn làm hồ sơ truy thu BHXH Việt Nam
1. Hồ sơ truy thu bảo hiểm xã hội bao gồm những gì?
Việc truy thu được thực hiện khi các cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội thanh tra buộc truy thu tiền đóng BHXH của cá nhân, tổ chức, người sử dụng lao động hoặc do đơn vị đề nghị truy thu đối với người lao động.
Hồ sơ truy thu BHXH theo quy định bảo hiểm xã hội mới nhất bao gồm:
- Danh sách tham gia, điều chỉnh đóng BHXH, BHYT, BHTN (mẫu D02-LT);
- Tờ khai đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia BHXH, BHYT (mẫu TK1-TS);
- Bản sao hợp đồng lao động/hợp đồng làm việc/quyết định tuyển dụng hoặc điều động, quyết định xếp lương…;
- Bản sao bảng thanh toán tiền lương;
- Bản sao bản án của Tòa án nhân dân hoặc kết luận kiểm tra của cơ quan BHXH hoặc kết luận thanh tra của cơ quan thẩm quyền về việc truy đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN cho người lao động (nếu có).
TẢI MIỄN PHÍ:
>> Mẫu D02-LT;
>> Mẫu TK1-TS.
2. Thời hạn giải quyết hồ sơ truy thu BHXH
Thời hạn giải quyết hồ sơ truy thu bảo hiểm xã hội được quy định như sau:
- Trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về việc đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN: Không quá 10 ngày tính từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định;
- Trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN: Không quá 3 ngày tính từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.
1. Tiền lương làm căn cứ truy thu BHXH và tỷ lệ truy thu BHXH
Tiền lương làm căn cứ truy thu là phần tiền lương mà tháng đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN đối với người lao động theo quy định chung của pháp luật tương ứng với thời gian truy thu, tiền lương này sẽ được ghi trong sổ BHXH của người lao động.
Tỷ lệ truy thu bảo hiểm xã hội được tính bằng tỷ lệ phần trăm tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN theo từng thời kỳ do nhà nước quy định.
2. Cách tính số tiền truy thu bảo hiểm xã hội
➤ Trường hợp chỉ truy thu tiền BHXH
Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, số tiền truy thu BHXH sẽ được tính như sau:
|
Số tiền truy thu BHXH
|
=
|
Số tiền phải đóng BHXH bắt buộc (*)
|
Quy định về cách tính số tiền truy thu BHXH nói trên áp dụng đối với:
- Trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương dẫn đến tăng tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc mà thời gian thực hiện hồi tố trở về trước;
- Trường hợp người lao động là người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài được ký hợp đồng lao động mới hoặc gia hạn hợp đồng ngay tại nước tiếp nhận lao động thực hiện truy đóng sau khi về nước.
(*) Lưu ý:
Quy định mức đóng, phương thức và thời hạn đóng BHXH bắt buộc được hướng dẫn tại Điều 33, 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
➤ Trường hợp truy thu tiền BHXH cùng tiền chậm đóng BHXH
|
Số tiền truy thu BHXH
|
=
|
Số tiền BHXH phải đóng
|
+
|
Tiền chậm đóng
|
|
Tiền chậm đóng
|
=
|
0,03%
|
x
|
Số tiền phải đóng
|
x
|
Số ngày chậm đóng
|
Trong đó:
- Quy định số tiền phải đóng BHXH bắt buộc ghi nhận theo Điểm a Khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024;
- Thời hạn đóng BHXH chậm nhất quy định theo Điểm b Khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Quy định về số tiền truy thu BHXH trên áp dụng cho các trường hợp sau:
- Trường hợp hết ngày cuối cùng của tháng tiếp theo sau tháng có quyết định về nước hoặc tháng điều chỉnh tăng tiền lương mà người lao động và người sử dụng lao động chưa thực hiện truy đóng BHXH bắt buộc thì khi truy thu BHXH bắt buộc cơ quan BHXH thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 40 và Khoản 1 Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2024;
- Các trường hợp được quy định tại Điểm m, Điểm n Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đóng sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định tại Điểm b Khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 gồm:
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ;
- Người quản lý doanh nghiệp, thành viên hội đồng quản trị, giám đốc, tổng giám đốc, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật, người đại diện phần vốn nhà nước, kiểm soát viên hoặc thành viên ban kiểm soát và các chức danh quản lý khác được bầu của liên hiệp hợp tác xã hoặc hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã 2023 không hưởng tiền lương.
Có thể bạn cần
>> Cách tính tiền lãi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHTN, BHYT;
>> Tổng hợp các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
V. Các câu hỏi liên quan đến quy định truy thu bảo hiểm xã hội Việt Nam
1. Cơ quan nào có thẩm quyền truy thu bảo hiểm xã hội?
Cơ quan có thẩm quyền trực tiếp truy thu BHXH là cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đơn vị, doanh nghiệp đăng ký đóng BHXH. Ngoài ra, cơ quan thanh tra lao động, cơ quan thuế, hoặc cơ quan có thẩm quyền khác khi kiểm tra phát hiện vi phạm cũng có quyền buộc truy thu.
>> Xem chi tiết: Truy thu BHXH là sao.
2. Khi nào thì doanh nghiệp bị truy thu bảo hiểm xã hội?
Doanh nghiệp bị truy thu BHXH khi trốn đóng, đóng không đủ số tiền phải đóng, đóng không đủ số người thuộc diện bắt buộc phải tham gia theo quy định và chiếm dụng tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ - BNN theo Nghị định số 158/2025/NĐ-CP.
>> Tham khảo thêm: Quy định truy thu BHXH theo chính sách bảo hiểm xã hội Việt Nam.
3. Truy thu bảo hiểm xã hội có tính lãi chậm đóng không?
Có. Truy thu BHXH thường sẽ bị tính lãi chậm đóng và nếu đơn vị chậm đóng BHXH bắt buộc từ 30 ngày trở lên thì phải đóng số tiền lãi chậm đóng tính trên số tiền BHXH bắt buộc phải đóng.
Cách tính như sau: Tiền lãi chậm đóng = 0,03% x Số tiền phải đóng x Số ngày chậm đóng.
>> Tìm hiểu ngay: Tiền truy thu BHXH là gì.
Thủy Nguyễn - Phòng Kế toán Anpha